Een vleugje Keynes op weg naar monetaire unie

Keynes is niet dood. Zelfs in de discussie over de Economische en Monetaire Unie speelt de beroemdste econoom een rol. Europa is op weg naar één munt en “een vleugje Keynes” moet als katalysator werken.

DEN HAAG, 22 JAN. Werkgeversvoorzitter Alexander Rinnooy Kan veert op. Alman Metten, lid van het Europees Parlement voor de PvdA, pleit voor een 'vleugje Keynes' op weg naar de Economische en Monetaire Unie (EMU). Een “beetje stimulering door de Europese regeringen” moet voorkomen dat de huidige economische dip ontaardt in een recessie met alle schadelijke gevolgen voor de discussie over de Europese eenwording.

“Hoogst ongewenst”, zei de VNO-NCW-voorzitter zeer beslist over het pleidooi voor een vleugje Keynes. Op een discussie-bijeenkomst over de EMU georganiseerd door de Europese Beweging analyseerde Rinnooy Kan dat de economische terugslag in Duitsland valt onder de categorie 'eigen schuld dikke bult'. “De Duitsers hebben het advies van Kleinknecht opgevolgd.” De Amsterdamse hoogleraar Kleinknecht laat geen kans voorbij gaan om de vakbeweging aan te sporen tot hogere looneisen. Loonmatiging maakt ondernemers lui maakt. Hogere loonkosten zouden bedrijven prikkelen om innovatiever te opereren, aldus Kleinknecht. Volgens Rinnooy Kan zijn de hoge Duitse lonen verantwoordelijk voor de huidige conjuncturele neergang. De hoge kosten van de Duitse eenwording zijn onvoldoende beantwoord door ombuigingen en loonmatiging. Bezuinigen in plaats van een vleugje Keynes, luidt het devies Van Rinnooy Kan.

De PvdA'er Metten nuanceerde de reactie van zijn opponent en hield de werkgeversvoorzitter voor dat ook hij keynesiaans redeneert. “U pleit voor een verdere lastenverlichting, dat valt in mijn optiek ook onder een vleugje Keynes. U moet eens met Johan Stekelenburg gaan praten.” De voorzitter van de vakcentrale FNV pleitte vorige week in het dagblad Trouw voor een 'scheutje Keynes'. Als het met de economie wat minder gaat, moet de overheid niet rigide omgaan met de criteria voor toelating tot de Economische en Monetaire Unie. “We groeien redelijk riant naar de monetaire unie toe”, aldus Stekelenburg. “Maar als het met de economie minder gaat, heeft het geen zin om de strikte lijn van forse bezuinigingen vast te houden. Dat kan de Nederlandse samenleving niet verwerken”.

Volgens Stekelenburg en Metten is de EMU in de greep van de boekhouders. Concreet: het begrotingstekort mag niet hoger zijn dan drie procent van het bruto binnenlands produkt en voor de staatsschuld geldt een maximum van zestig procent van het binnenlands produkt.

Tijdens de discussiebijeenkomst bleek alleen Metten een voorstander van soepelere criteria. De PvdA-Europarlementariër wil Duitsland “in de boot houden”. De economische teruggang in Duitsland heeft tot gevolg dat de Duitsers niet aan de EMU-criteria voldoen ten aanzien van de financieringstekort.

Rinnooy Kan en het Tweede Kamerlid Hans Hogervorst willen absoluut vasthouden aan de criteria en zien niets in Europees conjunctureel stimuleringsbeleid om de geesten rijp te houden voor de EMU. “De EMU-criteria worden vaak als schaamlap gebruikt om bezuinigingen in eigen land door te voeren”, zei Rinnooy Kan. De Duitse hereniging is “een grote keynesiaanse stimuleringsimpuls” geweest, vindt Hoogervorst. “Nederland heeft nu de sterkste munt van Europa en een zeer lage rente en inflatie. We moeten dus zeker zijn dat wij voor onze gulden een minstens even sterke munt terugkrijgen.”

Maar de kansen dat de EMU “op een nette manier” tot stand zal worden gebracht, zijn de laatste tijd sterk verslechterd, constateerde de liberaal. Na een maandenlange kruistocht voor begrotingsdiscipline, voldoet Duitsland zelf niet langer aan alle EMU-criteria. “Duitsland is dus amper in de positie andere landen een economisch lesje te lezen”, verzuchtte Hoogervorst.

    • Cees Banning