Coalitie in conclaaf over verdeling van begeerlijke posten

Het kabinet moet dit jaar vallen. Waarover dan wel? Het onderwerp doet er niet toe. Er komen in de loop van dit jaar simpelweg te veel mooie functies vrij, functies waarvoor traditioneel oud-bewindslieden grote belangsteling tonen. Neem alleen al het ambt van Commissaris der Koningin. Tussen maart en januari volgend jaar zijn er vier provincies te vergeven: Groningen (Vonhoff), Flevoland (Lammers), Gelderland (Terlouw) en Utrecht (Beelaerts van Blokland). Dat zijn door de jaren heen begeerlijke functies gebleken voor oud-bewindslieden. Neem Wiegel en Van Agt, die begin jaren tachtig na hun beider ministerschap een parkeerplaats vonden in respectievelijk Friesland en Noord-Brabant.

Maar het paarse kabinet zit vooralsnog steevast in het zadel, dus wie moet er straks naar Groningen en die andere buitenplaatsen? De coalitiepartijen zijn er al een paar maanden druk mee. De fractieleiders van PvdA, VVD en D66 proberen in onderling beraad en in overleg met minister Dijkstal (binnenlandse zaken) tot afspraken te komen. Dat is moeilijker dan het lijkt, want de politieke kaart is flink veranderd sinds de zittende commissarissen werden benoemd.

Één ding is duidelijk: het CDA is met 5 (van de 12) commissarissen oververtegenwoordigd, dus de christen-democraten gaan straks Utrecht sowieso verliezen. Maar wie strijkt dan binnen de coalitie met de winst: de VVD claimt sinds de Statenverkiezingen van vorig jaar de grootste partij te zijn; de PvdA leverde met Zuid-Holland al een zware provincie in (aan de VVD) en D66 wil zijn gestage groei graag verder bestuurlijk verzilveren. Kortom, een patstelling is snel bereikt of er moeten andere posities bij worden getrokken. Een burgemeesterspost (Den Bosch bijvoorbeeld) of een hoog college van Staat (een lid van de Rekenkamer, het vice-voorzitterschap van de Raad van State. De realiteit wil dat het maken van verregaande afspraken over personen in de politiek meestal een utopie is, er bij de benoemingen ook nog zoiets als inspraak is en de coalitie bij het uitlekken van dergelijke afspraken licht het gevaar loopt van machtsspel te worden beschuldigd.

Eén scenario dat rondgaat en alle drie de regeringspartijen winst oplevert: de VVD krijgt Gelderland (de grootste provincie) terug, D66 krijgt in ruil voor het verlies van Gelderland Groningen én Flevoland, en de Partij van de Arbeid in ruil voor Flevoland het grotere Utrecht en later de toekomstige stadsprovincie Rotterdam. Om het zo te laten lopen moet alleen niemand het verder vertellen.