Ajacieden even kwetsbaar als andere mensen

ROTTERDAM, 22 JAN. Het recept voor een strijdbare tegenstander van Ajax: Speel gegroepeerd en agressief, bied de Amsterdamse verdedigers weinig ruimte, laat de eigen libero veelvuldig opkomen en speel zo vaak mogelijk de technisch vaardige midvoor in de voeten. De spits houdt de bal vast om vervolgens de snel opkomende buitenspelers te bedienen. Die rennen de longen uit hun lijf en bezorgen de Ajax-verdedigers handenvol werk.

De bovenstaande tactiek is geen garantie voor succes, maar vergroot wèl de kans op een verrassend resultaat. Sparta zag de strijdwijze beloond met een 3-3 gelijkspel. In een aantrekkelijk duel, met kansen over en weer, kwam Ajax weeer niet tot een overwinning. Vorige week had Willem II veel geluk, met een meer behoudende tactiek. Dit keer mocht Ajax niet eens aanspraak maken op de zege. Sparta had de beste kansen en zorgde voor het meeste spektakel.

De fysieke ongemakken en sportieve tegenvallers van de laatste weken hebben hun weerslag op de mentale weerstand van de Ajacieden. Ze zijn niet langer onverslaanbaar. “We zijn weer even gewone mensen”, sprak assistent-trainer Gerard van der Lem na afloop. “We moeten ons om twee dingen zorgen maken”, vond aanvoerder Danny Blind. “Ten eerste om onszelf, ten tweede om PSV.”

De Ajacieden zijn kwetsbaar geworden en maken meer fouten dan in het vorige kalenderjaar. De terugval was onvermijdelijk maar komt toch nog onverwacht. Waar zijn de superieure acties van Jari Litmanen en Patrick Kluivert? De atletische spitsen stonden als aan de grond genageld op de harde grasmat van Spangen. Ze kregen geen poot aan de grond en zagen hun verdedigers een paar keer opzichtig in de fout gaan.

Libero Blind verwaarloosde zijn verdedigende taken, wat hem door trainer Louis van Gaal op een reprimande kwam te staan. Voorstopper Frank de Boer gaf Sparta-spits Dennis de Nooijer net iets te veel ruimte. Eigenlijk is het woord mandekker niet van toepassing op de linksbenige verdediger, die zijn aanvaller nooit als een schaduw zal volgen. Voor een elftal in nood kan zijn flegmatieke spel vervelende gevolgen hebben. Tegen Sparta werd hij voortdurend voor de voeten gelopen, met ongebruikelijk veel balverlies als gevolg.

Het Amsterdamse circulatievoetbal smoort de laatste weken in schoonheid en de excuses liggen voor het oprapen. Toch wenst Van Gaal het mindere spel niet toe te schrijven aan het bevroren veld of de geblesseerde Marc Overmars, die voor de winterstop voor het meeste gevaar zorgde. Sparta-trainer Henk ten Cate noemde het ontbreken van linksbuiten Overmars een belangrijke reden voor de verrassende uitslag. “Hoekstra (zijn vervanger) komt zelden binnendoor. Daardoor konden onze centrale verdedigers zich concentreren op het centrum. Ze hoefden geen rugdekking te geven, waardoor de organisatie achterin intact bleef.”

Collega Van Gaal had het na afloop gemunt op Winston Bogarde. De voormalige Spartaan leed al snel gevaarlijk balverlies, herstelde zich door de gelijkmaker in te koppen, maar verslikte zich bij een 2-1 voorsprong opnieuw in een oude ploeggenoot. “Je kan blijkbaar ook te veel zelfvertrouwen hebben”, sprak Blind cynisch. Van Gaal: “Tegen Maccabi Haifa overkwam hem hetzelfde. Toen heb ik hem erop gewezen. Blijkbaar heeft dat niet geholpen.”

De gemakzucht bij sommige Ajacieden heeft volgens de coach te maken met het gebrek aan concurrentie op sommige posities. Bogarde weet zich zeker van zijn plaats, zolang de Braziliaan Santos geblesseerd is. Bogarde heeft afgelopen najaar moeten strijden voor een vaste stek en voetbalt sindsdien met zijn hoofd in de wolken. De tamelijk anonieme reserve van vorig seizoen is nu een wereldberoemde sportman. Hij dreef mee in de stroom van overwinningen, tot zijn elftal gebreken ging vertonen en de omhoog geschreven waterdrager een kwetsbare international blijkt.

Met de borst vooruit oogt Bogarde als een echte Ajacied, maar daarmee kan hij zijn technische tekortkomingen niet verbloemen. De hoogstandjes die hij zich op eigen helft veroorlooft, passen niet bij een beperkte verdediger. Af en toe zou je wensen dat Bogarde de bal blind de tribune injaagt, als blijk van onverzettelijkheid.

Het aanhoudende gefluit op de tribunes - een overloper wordt per definitie uitgefloten - miste zijn uitwerking niet. Bogarde's balverlies betekende de ommekeer in de wedstrijd en verhoogde de spanning in de eredivisie. De Ajacieden waren er zelfs een beetje stil van. De hautaine houding op het veld en in de perskamer lijkt voor even verstomd. De Amsterdamse bluf was op Spangen niet te horen.

De komende weken kan Ajax zich revancheren voor een zwakke reeks. Overmorgen wacht het bekerduel tegen eerste-divisieclub Heracles, zondag komt het kwakkelende Go Ahead Eagles op bezoek en volgende week woensdag volgt (bij winst in Almelo) een bekerwedstrijd tegen eerste-divisieclub Cambuur. Het zijn drie tegenstanders die vermoedelijk kwaliteit te kort komen om de door Sparta beproefde tactiek naar behoren uit te voeren.

    • Jaap Bloembergen