Philips

Naar aanleiding van de onderscheiding van ir. Frits Philips voor diens activiteiten ter bescherming van joodse medewerkers in de oorlogsjaren 1940-'45 kwam in de media voorspelbaar aan de orde de vraag hoe fout het Philipsbedrijf geweest is.

In die jaren werkte ik als middelbare technische kracht op de radiobuizenfabriek, zoewel op de zogenoemde volggroepen (assemblage van de buizen tot eindproduct) als op de onderdelenafdelingen (roosterfabriek, blikfabriek) en planning. In hoeverre er een van boven af ingefluisterd systeem was om slechte kwaliteit te leveren dan wel of het algemene besef dat de productie ten goede kwam aan de bezetter oorzaak was van algehele sabotage, weet ik niet. Wél weet ik dat vóór de oorlog tijdens de productie een uitvalspercentage van 1-2 procent regel was, terwijl in de periode dat ik daar werkte dit percentage groter dan 90 procent was.

En wat de eindcontrole (onder verantwoordelijkheid van een foute chef) passeerde bleek in de praktijk bovendien grotendeels niet te deugen. Van een beetje zuur in de buizen, zoals de heer Philips volgens de kranten gezegd heeft, is mij niets bekend.

Uit eigen ervaring weet ik echter wel dat de kathodes bedekt werden met een emitterlaag van onregelamtige dikte, de roosters zo werden gemaakt dat zij bij verhitting gingen vervormen, het metaal (ijzer!) van de anodes zoveel gas bevatte dat ondanks langdurig branden op de productieafdeling nog voldoende achterbleef om in de praktijk tot storingen aanleiding te geven.

Een goede planning werkt met minimale voorraden. Op papier was dat dan ook goed geregeld, in de praktijk werden zo groot mogelijke voorraden aangehouden van merendeels ondeugdelijke kwaliteit, waardoor na ontdekking van de fouten in een latere fase van de productie veel materiaal naar de schroothoop verdween.

Door dit soort sabotage bleef er veel werk voor veel mensen in ruil voor een geringe bijdrage aan de oorlogsmachine van de bezetter. Daardoor bleven de medewerkers gevrijwaard voor tewerkstelling in Duitsland en voelden we ons allen veilig bij Philips. Is de Philipsfabriek fout geweest? Wie het weet mag het zeggen!

    • Dr. J. Wieriks