Hongarije

Vanzelfsprekend zijn wij het eens met Peter Michielsen als hij in zijn bespreking van Hongaarse Kentering van Lászlo Marácz (boekenbijlage 13 januari) de aandacht vestigt op het probleem van de Hongaarse minderheden, dat in het Westen te weinig aandacht zou krijgen. Het is echter onze mening dat dit boek de Hongaarse kant te eenzijdig belicht en dat Michielsen, die in deze krant overigens uitstekende commentaren over Oost-Europa schrijft, hier een kans heeft laten liggen.

Al in de eerste regels van de bespreking staat vermeld dat 72 procent van het grondgebied, 64 procent van de bevolking, zijn enige haven, tweederde van de spoorwegen, enz. van Hongarije verloren zijn gegaan bij het 'Diktat' van Trianon (1920). Er wordt echter niet bij verteld dat praktisch het gehele verlies op grondgebied lag dat in de loop der tijd veroverd was op andere volken en waar de niet-Hongaarse bewoners door de Hongaren 'nogal' gediscrimineerd werden. Ook de opmerking dat de Hongaren 'part noch deel' hadden aan deze oorlog wil er slecht bij ons in. Wie begon deze oorlog? Toch zeker de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije.

Wat dat 'Diktat' van Trianon betreft: In Transsylvanië is het in ieder geval een rehabilitatie geweest van de arme onderdrukte Roemeense bevolking, die zich eindelijk voor het eerst in vrijheid kon uitspreken in een referendum, net zoals Sopron door een volksstemming bij Hongarije is gebleven. Volgens onverdachte bronnen (o.a. The American Historical Review, Vol 97, Oct. 1992, pp. 1070 and 1071) woonden in 1920 in Transsylvanië 29 procent etnische Hongaren. Allicht is er in de afgelopen eeuwen nooit iets van het Roemeense deel van de bevolking, door de Hongaarse bezetters onderdrukt, vernomen, zodat het lijkt dat ze er niet waren. De onderdrukking duurde tot in het begin van deze eeuw voort. In het boek wordt voorts gesteld dat de onderdrukking van de Hongaren in Roemenië onder Ceausescu het ergst is geweest, afgezet tegen die in andere Middeneuropese landen. Een uit de lucht gegrepen verhaal: het zijn de Duitsers geweest die het zwaarst onderdrukt werden; de Hongaren zijn niet meer onderdrukt dat de Roemenen zelf.

Hongaarse Kentering is kortom een tendentieus boek, dat nationalistische stemmingen aanwakkert en derhalve niet serieus kan worden genomen.

    • N.M. Pons-Ghitulescu
    • L.J. Pons