Oud bloed

Als je je hard stoot, of als iemand je een stomp geeft, doet het vaak vreselijk pijn, maar er is niets te zien. Een dag later, als de pijn weg is, komt er opeens een blauwe plek tevoorschijn.

Waar komt die vandaan? En waarom komt die niet meteen?

Onder je huid zitten kleine bloedvaatjes waar bloed door stroomt. Op de plaats waar je je stoot gaan vaak een paar van die bloedvaatjes kapot. Maar er is geen wond waardoor het bloed naar buiten stroomt. Het bloeden houdt na een tijdje op, de kapotte bloedvaatjes herstellen zich en het bloed blijft onder de huid zitten. Eerst zie je dat niet, want vers bloed is rood en onder onze huid zit veel dat roodachtig is.

Maar na een dag wordt het bloed oud. Het kleurt zwart doordat de zuurstof eruit gaat. In vers bloed zit altijd zuurstof. Zuurstof hebben we nodig om te leven. Wie geen lucht meer krijgt stikt. Onze longen halen zuurstof uit lucht die we inademen en stoppen de zuurstof in een soort onzichtbaar kleine doosjes (hemoglobinemoleculen) die in het bloed zweven. Het bloed wordt door ons hart rondgepompt en zo komt de zuurstof overal in het lichaam terecht. Als je bijvoorbeeld je been wilt bewegen, haalt je beenspier snel wat zuurstof uit het bloed om te kunnen doen wat jij wilt.

Een blauwe plek is dus bloed onder je huid dat uit gesprongen bloedvaatjes is gestroomd, niet meer wordt gebruikt en waar de zuurstof uit is.

Na een paar dagen begint het blauw te verdwijnen en komen er gele en een bruinig-groene kleuren voor in de plaats. Een schoonmaakbedrijf in je lichaam is dan begonnen het oude bloed op te ruimen. De lege hemoglobinedoosjes waarin de zuurstof in het bloed was verpakt worden stuk geknipt door opruim-moleculen (enzymen) van het schoonmaakbedrijf dat alle overbodige spullen uit je lichaam verwijdert.

Eén van de afgeknipt stukken van het hemoglobinedoosje is ijzer en dat geeft onder je huid de groenige kleur. Er zit heel wat ijzer in je bloed. Wie bloedarmoede heeft moet daarom van de dokter ijzerpillen slikken. Een ander losgemaakt stukje van de doos is geel en heet bilirubine. Om bilirubine te zien hoef je niet te wachten tot je een blauwe plek hebt die geel kleurt. Je kunt het iedere dag zien als je naar je poep kijkt voordat je die door de wc spoelt. Die is zo donker van alle bilirubine. En je plas ziet geel van een restant van bilirubine, als je tenminste geen rode bietjes hebt gegeten. Er zit bilirubine in je poep en plas omdat je lichaam iedere dag wat nieuw bloed maakt en wat oud bloed opruimt. Om die dagelijkse portie oud bloed op te ruimen komt het schoonmaakbedrijf met zijn knip-enzymen ook in actie. Dat gebeurt allemaal diep in je lichaam, in je lever. Het ijzer dat daarbij vrij komt zie je niet. Dat wordt gerecycled en blijft in je lichaam. Maar de bilirubine poep en plas je uit.

    • Wim Köhler