Kunstwerk maakt stroom uit zonlicht

DEN BOSCH, 19 JAN. Eigenlijk staat het zonnezeil er meer voor de sier dan voor het opwekken van een belangwekkende hoeveelheid energie. Als de mast van een reusachtige zeezeiler rijst het op langs de A2 voor het Kantoor van de toekomst in Den Bosch. Het kantoor heeft sinds gisteren dus niet alleen “biotherm gespoelde toiletten met schaamschotten”, zoals tijdens een sanitaire onderbreking blijkt, maar ook een zonnezeil. Zo noemt de initiatiefneemster, de Provinciale Noordbrabantse energie-maatschappij PNEM het “kunstwerk met een dynamisch tintje”. Als de 234 zonnepanelen straks aan de mast zijn gemonteerd - dat zal naar verwachting half februari een feit zijn - heeft Brabant, wat de PNEM noemt, “een symbool van een avontuurlijke tocht over de stromen der wereldzeeën”.

Plaatsing van het zonnezeil heeft nogal wat voeten in aarde gehad. Veel tijd ging volgens een van de betrokkenen verloren omdat Rijkswaterstaat niet erg was verguld met het feit dat de naam van de PNEM en haar kleuren blauw en rood op het zeil komen te staan. Dat is reclame en reclame mag - als Rijkswaterstaat er maar niet bij betrokken wordt. En die indruk zou kunnen ontstaan aangezien twee van de tuikabels die het zeil recht moeten houden, zijn bevestigd aan betonnen lichamen die in rijksgrond steken.

De mast van het zonnezeil is 35 meter hoog. Het geheel weegt 22 ton en heeft ongeveer zeven ton gekost. De zonnepanelen met fotovoltaïsche zonnecellen hebben een totale oppervlakte van 117 vierkante meter. Ze wekken jaarlijks ongeveer 9000 kilowattuur stroom op die naar het publieke elektriciteitsnet gaat. Met die hoeveelheid zouden drie huishoudens een jaar lang kunnen voorzien in hun energiebehoefte. Om de hoeveelheid stroom gaat het de PNEM niet in de eerste plaats. Ze wil met het zonnezeil ervaring opdoen en er, zoals uit de context van de persberichten valt af te lezen, de blits mee maken.

Twee ontwerpers, de Indonesiër Dono Hardjowisastro uit Waalre en Mathieu Timmermans van het bureau voor concept, vormgeving en illustratie Free Lance Team uit Nuenen, hadden eerst een ontwerp van zonnebloemen die met de zon mee zouden draaien, maar dat bleek technisch te moeilijk uitvoerbaar. Toen werd voor het zeil gekozen omdat, zoals Hardjowisastro gisteren na de presentatie zei, “daardoor zowel de wind als het water wordt verzinnebeeld. Alleen al door er naar te kijken, ervaart men de dynamische en voorwaartse beweging zoals bij het zeilen voor de wind.” Het zonnezeil zal, als de montage ervan helemaal klaar is, met de voet komen te staan in een waterpartij.

De PNEM ziet op de lange termijn toekomst voor de zonne-energie. De rijksoverheid streeft ernaar dat in 2010 uit zonlicht 250 megawatt wordt gehaald. Dat is goed voor de energievoorziening van tussen de 150.000 en 200.000 woningen, wat in dat jaar 1 procent zou zijn van het totale energieverbruik. In het Milieu Aktie Plan II van het kabinet wordt ernaar gestreefd dat in 2020 10 procent van de energiebehoefte komt uit zogenoemde duurzame bronnen. Dat zijn niet alleen zon, maar ook water, wind en verbranding van biomassa als hout. Opwekking van energie anders dan met fossiele brandstoffen vermindert de luchtvervuiling. Deskundigen verwachten echter dat de ontwikkeling sneller gaat naarmate er meer installaties voor het opwekken van zonne-energie komen. Zoals een van hen gisteren zei: “Tien jaar geleden kostte een personal computer ook nog 30.000 gulden.”