Hoorspel dreigt uit de ether te verdwijnen

Medialand, Ned.3, 21.05-21.53u.

In de overlevingsstrijd van het hoorspel, het al jarenlang in de marge van het omroepbestel verkerende radio-genre, is een cruciale nederlaag geleden. Een tot dusver door de omroepen gefinancierd fonds van 600.000 gulden per jaar, ondergebracht bij de NOS en bestemd voor het uitbetalen van honoraria aan hoorspelacteurs, is sinds 1 januari opgeheven. De omroepen - ook zij die, zoals de VARA, al jarenlang geen hoorspelen meer maken - kunnen voortaan zelf uitmaken welke bestemming zij het bespaarde geld willen geven. En die bestemming zal lang niet altijd meer het hoorspel zijn.

Volgens een ingewijde zijn de gevolgen van deze NOS-bestuursbeslissing “desastreus”. Waar tot dusver nog een zekere aandrang bestond om hoorspelen te maken - het geld wàs er immers voor - is daarvan nu geen sprake meer. Het hoorspel moet sinds 1 januari, concurrerend met alle andere programmasoorten, een beroep doen op de algemene omroepbudgetten. Uit een eerste inventarisatie blijkt dan ook, dat er prompt klappen zijn gevallen. De schade is vooralsnog het grootst bij de TROS, die tot dusver dankzij eindredacteur Marlies Cordia een actief hoorspelproducent was. In 1988 werd haar zelfs een Reiss-microfoon toegekend voor een reeks Vestdijk-bewerkingen. Vorig jaar maakte de TROS nog zo'n twintig hoorspelen, dit jaar zullen het er minder dan tien zijn. Cordia zit voorlopig thuis.

Maar ook elders, bijvoorbeeld bij de NCRV en de KRO, wordt de spoeling steeds dunner. En de AVRO wil nog wel ad hoc hoorspelen produceren, maar is niet meer geïnteresseerd in literair werk. Het hoorspel wordt er nu gedefinieerd als“journalistiek radiodrama”. Zo werd vorig jaar een uitzending over de Joodse Raad gemaakt en staat voor dit jaar een “biografie” over koningin Wilhelmina op het programma. Een ander gevolg is dat de AVRO ook geen nieuwe bijdragen meer levert aan het wekelijkse hoorspeluur op Radio 4 (zondagsmiddags 17.00u) dat sinds enkele jaren een vast baken is voor gemiddeld 50.000 luisteraars. Men wil slechts bestaande produkties aanbieden voor herhaling. De vraag is intussen hoe lang dit hoorspeluur, bij de teruglopende produktie, nog zal kunnen beschikken over nieuw materiaal.

Eigenlijk stond de hoorspelmakers het tegenovergestelde voor ogen. Aan de vooravond van de NOS-vergadering waarin het centrale fonds ter discussie stond, kwamen ze met het hoopvolle verzoek er nu juist 200.000 gulden extra voor uit te trekken - voor een eindredacteur namens alle omroepen èn een produktiefonds voor vier gezamenlijke hoorspelprodukties per jaar. Ze verwezen naar de belangstelling bij opleidingen en theatergezelschappen voor het hoorspel als kweekvijver voor nieuw schrijftalent. Niet voor niets schreef theaterregisseur Peter te Nuyl vorig najaar, na het voltooien van zijn opvallende radioproduktie Het Gedruisch, een hartstochtelijk pleidooi om het genre niet slechts “in stand” te houden, zoals de NOS ietwat futloos heeft verklaard, maar nu juist tot grote bloei te brengen. Daar had het NOS-bestuur echter geen oren naar.

Vanavond besteedt de - tot dusver wel informatieve, maar weinig sprankelende - NPS-rubriek Medialand aandacht aan de positie van het hoorspel. Ook daar zal duidelijk worden dat de betrokkenen er langzamerhand een beetje moedeloos van worden.

    • Henk van Gelder