'Bos-variant' hogesnelheidslijn tijdens hoorzitting afgewezen

Voor de derde keer is er gelegenheid in te spreken over de hogesnelheidslijn. Deze week was uitsluitend de tracévariant WB3 aan de orde, die vlak langs de rijkswegen A4 en A13 loopt.

DELFT/LEIDERDORP, 19 JAN. Voor Willem Bos was deze week de tijd van luisteren aangebroken. Op de voorste rij bij de hoorzittingen hoorde hij schijnbaar onbewogen aan hoe de ene na de andere inspreker de vloer aanveegde met zijn tracé voor de hogesnelheidslijn. Unaniem wees de gemeenteraad van Leiderdorp maandagavond het WB3-tracé af, naar de bedenker inmiddels ook wel Bos-variant genoemd. Delft, Leidschendam, Rijnwoude, Zoeterwoude, Pijnacker en Den Haag hebben een gelijkluidend standpunt kenbaar gemaakt.

De WB3-variant is een nakomertje. Eigenlijk was de inspraak ruim een jaar geleden reeds afgerond en had er allang een kabinetsbesluit moeten zijn. Onenigheid met Vlaanderen over waar het spoor de grens over moet heeft de besluitvorming echter aanzienlijk vertraagd, zodat het kon gebeuren dat eind vorig jaar, precies ten tijde van de Groene Hart-gesprekken van minister De Boer (VROM), het kabinet aankondigde de al langer bekende Bos-variant alsnog te willen onderzoeken. Doordat dit tracé pal langs een autosnelweg loopt, zou het een minder ernstige aantasting vormen van het Groene Hart dan de variant waar het kabinet in het regeerakkoord zijn voorkeur voor heeft uitgesproken.

Volgens de milieu-effectrapportage komt het WB3-tracé inderdaad beter uit de bus als het gaat om het sparen van het Groene Hart. Ook het aantal mensen dat hinder zal ondervinden van het treinlawaai is bij deze variant kleiner dan bij de voorkeursvariant van het kabinet, het zogeheten A1-tracé. Maar verder zijn er geen voordelen. Ook bij WB3 gaat heel wat ongerepte natuur verloren. Volkstuinen, sportvelden en bedrijfsterreinen worden doorsneden, er gaat landbouwgebied verloren en er moeten huizen verdwijnen. Waar het spoor niet langs de autosnelweg loopt, zoals in de Haarlemmermeerpolder, gaat het landschap er op achteruit.

Evidente nadelen ten opzichte van de A1-variant zijn er ook, waaronder die van de kosten wel het meest in het oog springt. Het WB3-tracé kost ongeveer 4,1 miljard gulden, 1 miljard meer dan A1. Ook is met WB3 geen rekening gehouden toen het rijk vorig jaar afspraken maakte over toekomstige woningbouwlocaties. Woensdagavond memoreerde een wethouder uit Pijnacker deze zogeheten VINEX-afspraken, die voor zijn gemeente uitbreiding met een waarschijnlijk zo goed als onverkoopbare woonwijk betekenen als WB3 doorgaat.

Op dezelfde avond dat de Pijnackerse wethouder “nog net niet zover” wilde gaan dat hij het rijk van onbehoorlijk bestuur beschuldigde, zei de projectleider van de hogesnelheidslijn dat met WB3 “eindelijk recht wordt gedaan aan inspraak”. Kosten noch moeite zijn gespaard om deze vergeten variant “evenwichtig in de besluitvorming mee te nemen”, zoals minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) in november schreef. Weer ligt er een studie, opnieuw zijn er voorlichtingsavonden en hoorzittingen.

Maar het rare is dat op minister De Boer en ingenieur Bos na eigenlijk niemand hierop zat te wachten. Sterker nog, de hogesnelheidslijn waaraan veel gedupeerden met het verstrijken van de jaren langzaam maar zeker gewend waren geraakt, heeft er de afgelopen weken weer een heel legertje verse actievoerders bij gekregen. Bijna iedereen, en zeker de provincie en de betrokken gemeenten, will een geheel ander tracé: over het bestaande, maar drastisch aangepaste spoor. De vakgroep infrastructuur van de TU Delft heeft deze variant in opdracht van de betrokken overheden uitgewerkt. Ook Den Haag zou dan een halteplaats krijgen.

Deze week regende het klachten van insprekers die verbolgen waren dat wel WB3, maar niet de TU-variant een nieuwe kans is geboden. Weliswaar was een aanvullende studie verschenen over het gebruik van het bestaande-spoortracé, de zogeheten BBLN-variant, maar deze studie heeft de voorstellen van de TU-onderzoekers volgens vele insprekers onvoldoende recht gedaan. Ook de onderzoekers zelf hebben zich inmiddels in een aanvullend rapport in die zin uitgelaten. Op de BBLN-variant is geen extra inspraakronde georganiseerd.

Hogere kosten, nieuwe weerstand, rapporten waar niemand tevreden over is: hoe serieus is WB3 eigenlijk? In een recente evaluatie van de eigen inspraakprocedures bekent Verkeer en Waterstaat zo nu en dan zelf met een zogenoemde traineervariant te komen. Daar is ook een verklaring voor. “De bereidheid om het lineaire karakter van het besluitvormingsproces (het achter elkaar uitvoeren van stappen) in te ruilen voor een Echternacher processie is vaak ingegeven door de vrees om bij de rechter, in het kader van beroepsprocedures over het uiteindelijke besluit, onderuit te worden gehaald met het argument dat onvoldoende aandacht is besteed aan door belanghebbenden ingebrachte 'nieuwe' feiten cq alternatieven”, aldus het ministerie.

Gezien het geringe enthousiasme voor WB3 ligt een gang naar de rechter in dit geval echter niet voor de hand. Het ligt meer in de rede dat het onderzoek naar deze variant een slag is in de strijd tussen de ministers Jorritsma, aanhanger van het voorkeurtracé, en De Boer, beschermvrouwe van het Groene Hart. Mocht WB3 het niet halen, en die kans is groot, dan zal De Boer in het kabinet compensatie eisen. Dit zou kunnen in de vorm van extra tunnels, iets waarvoor zij zich ook al bij herhaling openlijk heeft uitgesproken.

    • Gretha Pama
    • Dick van Eijk