Bildt wacht in Bosnië zeer ondankbare taak

BRUSSEL, 19 JAN. Carl Bildt, de 'Hoge Vertegenwoordiger' van de internationale gemeenschap in Bosnië, zal al zijn improvisatietalent nodig hebben om zijn civiele missie in Bosnië tot een goed eind te brengen. Begin deze maand moest hij zelf naar een bank in Brussel om 300.000 mark op te nemen en met het geld in een diplomatenkoffertje naar Sarajevo reizen om daar kantoorruimte te huren.

Anders dan de NAVO-opperbevelhebber van IFOR, generaal A. Joulwan, beschikt Bildt niet over een scherp omlijnd mandaat voor de wederopbouw van Bosnië. De oud-premier van Zweden heeft ook geen specifieke bevoegdheden om partijen dwingend zijn wil op te leggen. Zijn functie is “te registreren, te coördineren en te mobiliseren”, zoals een diplomaat in Brussel het samenvat.

Dat is waarschijnlijk hoogst ondankbaar werk. Indien de vredesinspanningen een succes worden, zullen de partijen in Bosnië en de internationale gemeenschap de eer naar zich toetrekken. Indien wederopbouw hapert of mislukt, wordt Bildt een gemakkelijke kop van Jut waarop diplomaten hun frustraties maar al te graag zullen richten. Bildt, die als 'go between' tussen oorlog en vrede in Bosnië nu bezig is met de organisatorische opbouw van een kantoor in Sarajevo (waar ongeveer vijftig mensen zullen werken) en een secretariaat in Brussel (met ongeveer twintig man), is volstrekt afhankelijk van de goede wil van anderen. Het sleutelwoord is verzoening. “Indien er verzoening mogelijk is in Bosnië, kunnen we veel doen. Als er geen verzoening is, staan we machteloos”, zegt hij zelf. En van verzoening is, althans bij de drie ex-oorlogspartijen, op dit moment nog geen sprake.

In de in november in Dayton gesloten vredesovereenkomst staat dat de Hoge Vertegenwoordiger de civiele uitvoering van het vredesakkoord moet helpen bevorderen. Daarbij gaat het niet alleen om humanitaire hulp en de economische wederopbouw van het door de oorlog verwoeste Bosnië, maar ook om handhaving van de rechten van de mens en het houden van vrije verkiezingen. Dat betekent dat hij nauw moet samenwerken met tal van organisaties en instellingen, zoals de Europese Commissie, de Wereldbank, de Europese Veiligheidsorganisatie OVSE (die de verkiezingen moet organiseren), het in Den Haag gevestigde internationale oorlogstribunaal voor ex-Joegoslavië en het Hoge Commissariaat van de VN voor vluchtelingen, de UNHCR. Ook de NAVO hoort in het rijtje, met dien verstande dat in het akkoord van Dayton uitdrukkelijk is vastgelegd dat Bildt geen enkele zeggenschap heeft over de internationale vredesmacht IFOR en zich niet mag bemoeien met de militaire invulling van het vredesplan.

Het contact tussen Bildt en 'de internationale gemeenschap' verloopt via een internationale 'beheersraad', die de plaats heeft ingenomen van de internationale contactgroep voor Bosnië. In die beheersraad, die in beginsel elke maand bijeenkomt onder voorzitterschap van Bildt, zitten vertegenwoordigers uit de Verenigde Staten, Rusland, Duitsland, Frankrijk, Engeland, Italië, Canada en uit een aantal islamitische landen. Namens de Europese Commissie zal commissaris Hans van den Broek de vergaderingen bijwonen. En de Europese Unie is vertegenwoordigd met de 'trojka' van het laatste, het huidige en het volgende voorzitterschap. Dat betekent dat Nederland, de eerste helft van 1997 voorzitter van de Europese Unie, vanaf 1 juli van dit jaar in de beheersraad is vertegenwoordigd.