Sympathieke getallen worden beter onthouden dan onsympathieke

Voor sommigen betekent het maken van een simpele rekensom het aanschouwen van een slachtpartij tussen sympathieke en onsympathieke karakters: de cijfers. De een heeft een uitgesproken hekel aan de 7, de ander spreekt met haat over 53.

De psychologen Milikowski en Elshout van de Universiteit van Amsterdam die eerder onderzoek deden naar de gevoelens voor cijfers, hebben daaraan nu ook de onthoudbaarheid gekoppeld (British Journal of Psychologie 86).

Bijna zeshonderd studenten kregen als herhaalde taak het herinneren van twintig getallen die ze een uur eerder anderhalve minuut mochten bekijken. De lijsten beperkten zich tot de getallen van 1 tot 100. Met verschillende variabelen: voor de hand liggende als grootte, oneven of even, maar ook met aandacht voor een dubbel karakter, zoals 88 dat heeft, het aantal lettergrepen in de naam (in het Nederlands variërend van 1 tot en met 7) of het voorkomen in de tafels van vermenigvuldiging van 1 tot en met 12.

De gevonden verschillen waren groot. Kleine getallen, van een tot tien, worden goed onthouden - tachtig procent hiervan wordt gereproduceerd. Getallen die buiten iedere bijzondere categorie raken sterk in de vergetelheid, met een score van veertig procent. Dubbele getallen, meervouden en de cijfers van tien tot twintig doen het met een score die hier tussenin ligt redelijk. Vooral de dubbele getallen springen er uit. De top tien van best onthouden nummers is 8, 1, 100, 2, 17, 5, 9, 10, 99, 11. Die van slechtst onthouden getallen is inderdaad slaapverwekkend door gebrek aan kenmerken: 82, 56, 61, 94, 85, 45, 83, 59, 41, 79.

Mensen houden ook niet van die laatste getallen. Wanneer proefpersonen gevraagd wordt de getallen van 1 tot en met honderd in te delen op een schaal van 'goed' tot 'slecht' komen er vergelijkbare rijtjes tot stand. Zo zijn de 'goede vaak klein of dubbel, met als top tien: 10, 100, 36, 8, 24, 66, 16, 4, 1 en 88. Afgekeurd worden vooral 37, 93, 41, 51, 39, 17, 13, 59, 29 en 43: geen een hiervan valt in een bijzondere categorie en ze zijn zonder uitzondering oneven.

Zij missen, zoals de auteurs stellen, de intrinsieke eigenschappen om de aandacht van mensen op zich te vestigen. Getallen vormen een semantische categorie, met prominente en minder vooraanstaande leden als onderdeel van een mentale hiërarchie. Cijfers worden door het brein in essentie net als andere mentale objecten behandeld, zoals woorden of beelden. Dat betekent dat er ook veel factoren zijn die op hun waardering van invloed zijn. De gebruiksfrequentie is daar één van: kleine getallen komen vaak voor en alleen al door de tijdrekening vormen veelvouden van twaalf sprekende cijfers.