Belg in twee bands: knippen en plakken met de tijd

Bazar Curieux, 19/1, 20-5u in Nighttown, Rotterdam. Ook met Die Anarchistische Abendunterhalting en Think Of One. Dansprojekt van Bleep, video van Erik Nerinckx, schilderijen van Rudy Trouvé, beelden van Alfred Trouvé. Moondog Jr. is verder te zien: 20/1 Melkweg, Amsterdam; 25/1 Effenaar, Eindhoven; 27/1 Tivoli, Utrecht.

ROTTERDAM, 18 JAN. Stef Kamil Carlens heeft twee tatoeages onder zijn sleutelbeenderen. Aan beide kanten van zijn hals staat een zon met een oog in het midden. Zoveel weet ik van de foto's op het hoesje van de cd Everyday I Wear A Greasy Black Feather On My Hat, van Carlens' groep Moondog Jr. Als Carlens samen met bassist Tomas de Smet aanschuift voor een interview, schemeren de zonnestralen door zijn openstaande blouse. Ze lijken op de tanden van een cirkelzaag.

Stef Kamil Carlens is bekend als bassist bij dEUS, de groep uit Antwerpen die in 1994 direct succes kreeg met de debuut-cd Worst Case Scenario en afgelopen zomer op alle grote internationale festivals te zien was. Zo ook op het driedaagse Lowlands-festival in de Flevopolder. dEUS deed daar op het grote podium het laatste optreden van de tournee, en Moondog Jr. speelde de volgende dag in een circustent voor een klein publiek, op grotendeels akoestische instrumenten.

Zo fel en geladen als dEUS is, zo introvert en intiem klinkt Moondog Jr. De groep, bestaand uit vijf muzikanten, werkt live en op de cd met akoestische instrumenten als harmonium, klarinet, saxofoon, melodica en staande bas. De toonzetting van de nummers van Moondog Jr. is net zo schonkig als die van Tom Waits. Carlens, hier actief als gitarist en zanger, heeft ook zijn rasperige dictie. Maar de sfeer is melancholisch en zachtaardig, als vijf mannen die uitsluitend nog op fluistertoon met elkaar praten.

De Rotterdamse club Nighttown wijdt morgen onder de naam Bazar Curieux een avond aan dEUS, Moondog Jr. en andere Belgische kunstenaars. Zo zal er schilderkunst te zien zijn van Rudy Trouvé (voormalig gitarist van dEUS), worden er video's vertoond van Erik Nerinckx, treedt Moondog Jr.-bassist Tomas de Smet op met zijn band Think Of One en zal er een ballet worden opgevoerd met muziek van leden van de Evil Superstars.

Tot enkele jaren geleden was het succes van Belgische muziek beperkt tot dance en electro-rock: van de hits van Technotronic ('Pump Up The Jam'), de new beat-stroming (voorloper van de house), tot de grimmige elctronische klanken van Front 242. Maar de laatste paar jaar laten ook de met gitaargeluid experimenterende popgroepen weer van zich horen. Zo zijn er behalve dEUS en Moondog Jr. intussen ook nieuwe groepen als Nemo, Metal Molly en Evil Superstars. Al is hun muziek verschillend, een zekere zwaarmoedigheid hebben deze groepen gemeen.

Ook tijdens het gesprek in Nighttown, Rotterdam, maken Carlens en De Smet een gepijnigde indruk. Of het spelen in twee bands goed te combineren valt, is de vraag aan Carlens. “Nee, niet echt. Het is werken en knippen en plakken met je tijd. Maar de essentie van dat alles is de muziek die er uit voortkomt en niet wanneer ik de afwas doe.”

'Zielsmuziek', noemt Carlens de nummers van Moondog Jr. Hij zweert bij de 'houten' klank van akoestische instrumenten zoals staande bas en klarinet, en vindt dat dit soort instrumenten een 'ziel' hebben. Daarom mag de groep ook niet een te groot publiek gaan bereiken, want dan zou de muziek meer versterkt moeten worden. En hoe meer versterking, des te eerder de ziel van het instrument verloren gaat.

De optredens van dEUS zijn wel hard en versterkt. “Dat geeft ook de nodige problemen, ik zou graag willen dat we met dEUS wat bewuster konden musiceren,” zegt Carlens. “In al dat lawaai is het moeilijk om een instrument nog echt te horen, de muziek echt te voelen.” Maar het gebruik van volume zal op een of andere manier toch zijn nut hebben? “Nee, voor ons heeft het geen enkel nut,” zeggen Carlens en De Smet. “Je kunt volume gebruiken als instrument, je kunt er misschien iets mee uitdrukken. Maar je kùnt er door misbruikt worden. En dat gebeurt maar al te vaak,” zegt De Smet.

Voor de opnames van de debuut-cd Everyday I Wear A Greasy Black Feather On My Hat werkte Moondog Jr. samen met producer Michael Blair, bekend als percussionist op platen van Tom Waits en Elvis Costello, en als producer van Gavin Friday. Maar voor de toekomst heeft de groep besloten geen producers meer toe te laten. “We hebben niemand nodig in ons moondog-wereldje,” zegt Carlens, “we kunnen het allemaal zelf. We schrijven alles samen, bepalen gezamelijk de sfeer.

De mooie, geheimzinnige titel van de cd ('Ik draag iedere dag een vettige, zwarte pluim op mijn hoed' vertaalt Carlens) is ontleend aan een lied over twee geliefden aan weerszijden van een rivier, die iedere keer tegelijk op weg gaan naar de overkant om elkaar te ontmoeten - zodat ze elkaar steevast mislopen. De 'vettige zwarte pluim' symboliseert die tragiek. Dit soort tragikomische wederwaardigheden zijn de basis van veel van Carlens vertellingen.

Zoals het nummer 'Moondog' over een volwassen, door zijn geweten geplaagde man die nooit kan slapen. Pas als hij de maan door de gordijnen ziet en terugdenkt aan zijn nog onschuldige kindertijd wil het lukken. Die maan komt- als 'moon' of als 'la luna' - in meer teksten terug. De Smet: “Voor mij kan de maan op verschillende plaatsen iets anders betekenen,” zegt Carlens. “In 'Moondog' is het de geruststelling. In 'Cachita' is het een seksueel gegeven. In dat nummer figureren een man, een meisje, de maan en de dood - 'la muerte'. Het gaat over een nacht vol seks, romantiek en passie.

“Als je echt wilt weten waar dat nummer over gaat moet je bij een concert eens kijken hoe wij het spelen. En let vooral extra goed op Tomas. Die staat dan te vrijen met zijn bas.”