Zonder Nederlands voetbal rendeert FilmNet niet

Samen met de NOS en de Holland Media Groep (RTL en Veronica) heeft FilmNet een bod uitgebracht op de uitzendrechten van het Nederlandse voetbal. Volgens FilmNet, heeft voetbal steeds minder te maken met journalistiek en steeds meer met kijkcijfers.

BRUSSEL, 17 JAN. De sportliefhebber zal binnen afzienbare tijd nog slechts tegen betaling kunnen genieten van een live-uitzending van Ajax-Feyenoord of een Europa-Cupduel. Volgens H. Klok, directeur van het abonnee-tv-kanaal FilmNet, is de tijd van de open televisienetten voorbij. Hij voorspelt dat er binnen vijf jaar twee of drie thematische 'betaalsportzenders' komen. Op de publieke zenders zullen alleen nog voetbalwedstrijden van nationaal belang en samenvattingen te zien zijn.

Volgens Klok zijn de publieke omroepen gevangenen van hun eigen ambities. “In Hilversum bestaat een idee-fixe van 40 procent kijkdichtheid. En om dat marktaandeel te halen, gooien de omroepen er maar weer een voetbalwedstrijd tegenaan. Het is een vicieuze cirkel: de helft van de financiering van het publieke bestel moet uit de Ster-gelden komen. Om drie netten in stand te houden wordt Hilversum gedwongen bepaalde volumes aan kijkers te halen. En om de commerciële zenders op kijkcijfers te verslaan moet de programmering van de publieke omroepen ongeveer gelijk zijn aan die van de commerciëlen.”

Volgens Klok is het de hoogste tijd voor een fundamentele herziening van de rol van het publieke bestel. “Bepaalde dingen hoeven niet langer vanuit een publieke nutsfunctie te worden vervuld. Het publieke bestel moet zich op de kerntaken richten: informatievoorziening en culturele programma's. En zaken die het nationaal saamhorigheidgevoel vertegenwoordigen. Zoals dodenherdenking en wedstrijden van het Nederlands voetbalelftal.”

Klok (53) komt uit de reclamewereld en werkte daarvoor bij zeepfabrikant Proctor & Gamble. Drie jaar geleden trad hij in dienst van FilmNet. Het 'film- en familiekanaal' maakt onderdeel uit van Nethold, dat in 45 landen actief is op het gebied van abonneetelevisie. In Nederland en België heeft FilmNet volgens Klok ongeveer 200.000 abonnees, die voor 45 gulden een decoder in huis hebben waarmee ze twee kanalen kunnen ontvangen. Een filmkanaal met actuele bioscoopfilms en SuperSport, dat zo'n vijftig uur per week live-uitzendingen biedt van allerhande sportevenementen.

Van kijkcijfers heeft het betaaltelevisiestation geen last. “Het interesseert me geen bal of er iemand kijkt”, zegt Klok. “Waar het ons om gaat is dat we abonnementen verkopen.”

FilmNet heeft nog ten minste 140.000 abonnees nodig om te kunnen renderen. Voetbalbeelden zijn daarvoor essentieel, geeft Klok toe. “Zonder Nederlands voetbal is er geen SuperSport. Dan duurt het veel langer voordat wij tot een serieuze sportzender uitgroeien.”

Dit seizoen zendt SuperSport wekelijks een of meer duels uit de eredivisie uit, gisteren PSV-NAC, komende vrijdag Heerenveen-PSV. In juni lopen de KNVB-contracten met de NOS en FilmNet af. Over een nieuwe verbintenis maakt Klok zich geen zorgen. “Wij hebben een monopolie-positie. FilmNet is de enige betaaltelevisiezender van enige omvang waarmee de voetbalbond een contract kan sluiten.”

Klok doet laconiek over de regels die de KNVB in zijn geheime bidbook stelt over het in beeld brengen en becommentariëren van voetbalwedstrijden. “Uiteraard hadden we liever maximale vrijheid. Maar ik begrijp het wel. Het voetbalprodukt heeft zo'n populariteit, dat als de KNVB er geen paal en perk aan stelt de televisie ermee overspoeld wordt. Voetbal is steeds meer een televisieprodukt. Met journalistiek heeft het steeds minder te maken.”

Met de technische voorschriften in het bidbook is Klok het zelfs van harte eens. “Het maakt nogal wat verschil of je een wedstrijd met één of met zes camera's in beeld brengt. Journalistiek gezien is één camera voldoende, maar voor de dynamiek heb je minstens vier camera's nodig. Voor dat soort eisen hebben wij alle begrip. Sterker nog, veel van die eisen komen uit onze koker.”

Op de Nederlandse televisie is steeds meer voetbal te zien. Vorig jaar was dat 242 uur, rekende de dienst Kijk- en Luisteronderzoek van de NOS uit. Volgens Klok beseffen de clubs dat ook in het voetbal een oude marketing-wet opgeld doet: iets wat je voor niks krijgt, verliest daarna onmiddellijk zijn waarde. Klok: “Vroeger draaide een film in de bioscoop en dan kwam hij na vijf jaar op het open televisienet. Tegenwoordig is de waardeketen van het produkt film opgerekt. Na de bioscoop gaat de film naar de videotheek, daarna is de film beschikbaar voor 'pay per view', dan voor betaaltelevisie en dan pas voor het open net. Zo'n ontwikkeling zie je ook in de sport.”

Klok sluit niet uit dat komend seizoen al iedere zondagmiddag voor een gulden of tien naar een duel uit de eredivisie kan worden gekeken. “De wedstrijden die wij nu uitzenden programmeert de KNVB op vrijdagavond, zodat wij het bezoek aan andere wedstrijden niet dwarsbomen. Dat is een achterhaald idee. De uitzendregels van de Europese voetbalbond dateren uit een tijd dat er nog geen betaaltelevisie bestond. Bij betaaltelevisie gaat het om een beperkt publiek. Onze abonnees zijn vooral gezinnen met jonge kinderen. Die gaan toch niet naar het stadion.”

    • Arjen Ribbens