Judith Herzberg laat acteurs zoeken in een brij van vijftig scènes

Voorstelling: Some of my best friends van Judith Herzberg door Maatschappij Discordia. Spel: Jan Joris Lamers, Matthias de Koning, Annet Kouwenhoven, e.a, Gezien: 13/1 Felix Meritis Amsterdam. Aldaar t/m 20/1.

Judith Herzberg heeft haar nieuwe toneelstuk Some of my best friends voorzien van de aantekening 'to be finished by the actors'. Het staat er zo luchtig en vol optimisme, alsof het op die manier vanzelfsprekend goed komt met het stuk. Maar bij Maatschappij Discordia kun je daar niet zomaar gif op innemen, aanvankelijk lijken de acteurs niet eens te weten of en hoe ze de voorstelling zullen beginnen.

Ze zwijgen, schikken wat aan hun kleding en wachten af. Ze zitten met z'n zevenen op een houten bankje, in hun midden Jan Joris Lamers die ons ten overvloede laat weten dat ze nog niet begonnen zijn. Halfhartig gaan ze ten slotte dan toch zo'n beetje aan de gang. Een tapijt wordt gedeeltelijk uitgerold, Lamers plakt om een of andere of misschien wel geen reden een rode pleister op zijn neus en slaat het tekstboek open, de anderen gaan achter een doek staan dat zo hoog boven de vloer hangt dat het alleen hun bovenlichamen aan het zicht onttrekt en dan neemt het toonloze gemompel een aanvang. Soms voor, soms achter het doek.

Judith Herzberg schreef de tekst, in samenwerking met een Duitse en een Israëlische theatergroep in verband met een zogenaamd 'third generation project', hoofdzakelijk in het Engels. De voorstelling van Discordia is in het Nederlands, maar door de slechte verstaanbaarheid van de spelers gaat toch nog veel verloren. De warrige structuur van het stuk maakt het er niet makkelijker de verrichtingen van de acteurs te volgen.

In een reeks fragmentarische scènes, zo'n vijftig in totaal, heeft Herzberg drie lijnen uitgezet die geen van allen zorgvuldig zijn uitgewerkt. Het resultaat is rommelig en onaf. Hier lag een taak voor Discordia, maar de machteloze tekstbehandeling brengt geen helderheid. Zowel letterlijk als figuurlijk bevindt het stuk zich nog in de repetitiefase.

Wat het letterlijke betreft: een aantal Duitse en Israëlische toneelspelers repeteren een voorstelling over een conferentie van Duitse en Israëlische hondenfokkers waar wetenschappers berichten over onderzoeken naar genetische manipulatie en het elimineren van bepaalde gebreken om nieuwe rassen zonder tekortkomingen te kweken. Het stuk roept bij de spelers vragen op, niet alleen van ethische maar ook van praktische aard: Alexander Stand, de schrijver van het stuk, is tijdens de repetities overleden. Zijn onvoltooide tekst alsmede zijn dagboek met aantekeningen vormen de nalatenschap waarmee hij de groep heeft opgezadeld.

In hun poging te achterhalen wat Stand met het project voor ogen had ontdekken de jonge Duitsers en Israëli's hoezeer hun relatie is gekleurd door de geschiedenis. Drie generaties na de Tweede Wereldoorlog blijkt de erfenis van het verleden ook deze groep nog te achtervolgen.

Het kost Discordia duidelijk moeite de veelheid aan scènes en gegevens tot een eenheid te smeden. Passages uit het dagboek, het toneelstuk en de confrontatie op de speelvloer - alles loopt door elkaar in deze voorstelling. Some of my best friends is een brij van scènes waarin de zoektocht van de Duitse en Israëlische acteurs wordt overschaduwd door de zoektocht van Lamers en zijn medespelers naar de manier waarop ze de tekst van Judith Herzberg moeten vormgeven.

    • Noor Hellmann