Hubble ziet verste melkwegstelsels

ROTTERDAM, 17 JAN. De Hubble Space Telescope heeft afgelopen maanden foto's gemaakt van een 'leeg' stuk van de ruimte waarop melkwegstelsels te zien zijn die zich bevinden op afstanden variërend tussen 10 tot 13 miljard lichtjaar. Dit zijn de verste melkwegstelsels die ooit door astronomen zijn waargenomen. De foto's werden gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Astronomical Society die deze week wordt gehouden in San Antonio, Texas.

De afstand waarop de melkwegstelsels liggen maakt dat ze in zeer jonge toestand worden waargenomen. Het licht heeft 10 tot 13 miljard jaar nodig gehad om de aarde te bereiken. Ze zijn dan 1 tot 5 miljard jaar oud - astronomen schatten dat de oerknal waarmee het heelal is ontstaan zo'n 14 miljard jaar geleden plaatshad.

De verre melkwegstelsels zijn uiterst lichtzwak. Op de foto's zijn zo'n 1500 melkwegstelsels te zien. Dat is te danken aan de lange opnametijd die de Hubble telescoop kon bieden, per foto zo'n 30 tot 80 uur. Het gebiedje dat is afgezocht is slechts 1/25 booggraden groot, vergelijkbaar met een korrel zand gehouden op een armlengte afstand. Ook 'aardse' telescopen zullen binnenkort worden gericht op dit stukje van de hemel, verwacht Ed Teiler, de wetenschappelijk leider van de Hubble ruimtelescoop, omdat deze verre melkwegstelsels een goed beeld bieden van de evolutie van deze hemellichamen.

Op de foto's is een grote variatie zichtbaar: 'volwassen' melkwegstelsels die een ronde indruk maken met gedraaide spiraalarmen tot 'jonge' stelsels die eerder lineair zijn. Astronomen nemen aan dat de vorming van melkwegstelsels in de eerste vijf of tien procent van de leeftijd van het heelal begon.

Tot dusverre zijn op de foto's geen zogenaamde 'protogalaxies' gevonden, sterrenstelsels die een melkwegstelsel in wording zijn. Maar in het gebied zijn zoveel stelsels te zien, dat betere analyse van de foto's en nieuwe waarnemingen van aardse telescopen wèl het bestaan van dergelijke protogalaxies aantonen. Volgens Teiler zal het kleine stukje hemel de komende jaren het best bestudeerde stukje van het heelal worden. (Reuter)