Dijkstal wenst verbod referenda door gemeenten

ROTTERDAM, 17 JAN. Minister Dijkstal (binnenlandse zaken) overweegt gemeenten via een wijziging van de Gemeentewet te verbieden om raadplegende referenda te houden over zaken waarbij de eindverantwoordelijkheid elders ligt.

Een dergelijke wetswijzinging zou referenda zoals die in het afgelopen jaar in Amsterdam en Rotterdam werden gehouden over de stadsprovincie onmogelijk maken, omdat de Tweede Kamer daarover uiteindelijk beslist. De bevolking van beide steden keerden zich daarbij massaal tegen de stadsprovincie. Volgende week moet de Kamer een besluit nemen over de stadsprovincie.

In een brief die Dijkstal eind december heeft verstuurd aan het Rotterdamse college van B en W kondigt hij aan zich te bezinnen op een verbod op dit soort referenda. Deze maand zal hij daarover met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in overleg treden. In zijn brief protesteert de minister met name tegen een artikel in een voorstel voor een lokale Rotterdamse referendumverordening. Het gemeentebestuur stelt namelijk expliciet “dat een referendum ook mogelijk is over onderwerpen waartoe de eindverantwoordelijkheid elders ligt ingeval het betreffende orgaan de gemeente uitnodigt haar mening kenbaar te maken”.

Dijkstal meent dat een dergelijk raadplegend referendum de kloof tussen politiek en burgers vergroot: “Als de eindbeslissing anders uitvalt dan het resultaat van het referendum aangaf, heeft dit zeer begrijpelijk frustratie van de kiezer tot gevolg.” Ook denkt de minster dat het de “stroperigheid in het totale besluitvormingsproces” zal vergroten. Tenslotte vreest hij dat dit soort referenda tot oneigenlijke drukmiddelen verworden tegen het bevoegde bestuursorgaan. Rotterdam zal ook niet gelukkig zijn als de deelgemeenten een referendum houden over onderwerpen waarover de gemeenteraad beslist, aldus Dijkstal.

Het Rotterdamse college van B en W wenst geen commentaar te geven op de brief van Dijkstal. Een woordvoerder van de VNG spreekt de verwachting uit dat de vereniging Dijkstal niet van advies zal kunnen dienen over een dergelijke wijziging voordat Binnenlandse Zaken een 'totaalpakket' presenteert over correctieve en raadplegende referenda. “We begrijpen het standpunt van Dijkstal, maar het zou toch ook merkwaardig zijn als je bijvoorbeeld alleen een landelijk referendum zou kunnen houden over een gemeentelijke herindeling in Oost-Groningen. Zo'n herindeling gaat per wet, maar heeft alleen lokale gevolgen”, aldus de woordvoerder.