KNVB ziet voetbalwedstrijd als geënsceneerd theater

DEN HAAG, 16 JAN. Voetbal is te vergelijken met een theatervoorstelling. De wedstrijden zijn door de KNVB in scène gezet. De spelers zijn de acteurs. En omdat de uitslag niet te beïnvloeden is, is alleen de afloop een nieuwsfeit.

KNVB-voorzitter J. Staatsen legde gisteren aan Kamerleden en journalisten uit hoe hij zijn 'produkt' - dat voor veel geld te koop is - ziet.

Op initiatief van de voetbalbond vond gisteren in Den Haag een discussiebijeenkomst plaats over de uitzendrechten van voetbalwedstrijden en de journalistieke onafhankelijkheid. In augustus loopt het contract tussen de NOS en de KNVB af. Bieders staan al in de rij om met de bond over de rechten te onderhandelen. In het geheime bidbook van de KNVB zou de bond echter regels willen stellen over het in beeld brengen en becommentariëren van voetbalwedstrijden. De omroepen vrezen dat daarmee hun journalistieke vrijheid wordt aangetast.

Staatsen verwijst deze beschuldigingen naar het rijk der fabelen. “Er zijn dingen beweerd en herhaald door de papegaaien uit het circuit die absoluut niet kloppen. Bijvoorbeeld dat de zendgemachtigde het positieve imago van het voetbal moet beïnvloeden, dat hebben wij nooit gezegd. Wel is ons dat aangeboden door één van de bieders”, aldus KNVB-voorzitter Staatsen. En die bieder is programmaproducent Endemol, zo bleek later uit het antwoord van Staatsen op de vraag van een aanwezige journalist. Die houding van Endemol is opmerkelijk omdat de programmaproducent deel uitmaakt van de Holland Media Groep (HMG) die anderhalve week geleden nog een brief aan de KNVB stuurde omdat zij vreesde dat haar journalistieke onafhankelijkheid in het geding was.

Voetbal heeft volgens de KNVB een maatschappelijk doel en de bond wil daarom “het produkt zo goed mogelijk overbrengen”. De NOS, de HMG en Filmnet brachten gisteren een gezamenlijk bod uit op de uitzendrechten. Ze willen daarmee voorkomen dat ze door de KNVB tegen elkaar worden uitgespeeld. Aanstaande zaterdag vergadert de bond over de verdeling van de rechten.

Het Tweede Kamerlid De Koning (D66) vindt het “te absurd voor woorden” dat de KNVB zich met de sportprogramma's wil bemoeien. Volgens haar is “het toch te dol om te doen of voetbal hetzelfde is als een theatervoorstelling”. “Voetbal is van ons allemaal. Dan moet u gewoon bij de NOS zijn”, aldus de oud-Journaalverslaggeefster De Koning. Staatsen kan er alleen maar om lachen. “Ik begrijp wel dat u vooringenomen bent”, zegt hij tegen De Koning. Tweede Kamerlid Van Zuijlen (PvdA) lijkt zich daarentegen geen zorgen te maken over de houding van de KNVB. “Er is niets op tegen om sport positief te benaderen. Sport draagt bij aan de integratie van alle bevolkingsgroepen”, zo liet ze schriftelijk weten.

De KNVB vroeg twee hoogleraren te onderzoeken welke eisen ze aan tv-journalisten kunnen stellen. Volgens hoogleraar journalistiek prof. drs. M. Snijders van de Rijksuniversiteit Groningen zijn dat er niet veel. “De KNVB zegt: 'Wij produceren die wedstrijden'. Het lijkt dan of ze een performance brengen. Dat is niet verstandig. De KNVB organiseert wel iets, maar heeft het gebeuren niet in de hand. Volgens de rechten van de mens heeft iedereen het recht zonder ingrijpen nieuws te vergaren en te verspreiden. Er vinden wel eens onverwachte gebeurtenissen plaats die van belang zijn voor een groot publiek”, aldus Snijders.

Maar tv-ploegen die geen contract met de KNVB hebben worden sinds het seizoen 82/83 uit de stadions geweerd. “Kan ik in de toekomst naar binnen met mijn tv-ploeg als ik nieuws wil verslaan?”, wil de secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), H. Verploeg weten. “U komt er niet in”, antwoordt Staatsen. “Dat kan niet”, roept een verbaasde De Koning aan de andere kant van de tafel. “Wij schrijven niets voor. Wij maken afspraken in een contract”, zegt Staatsen. Zo eindigt de discussie als hij begon, vaag en zonder feiten. En die vaagheden wilde Staatsen nu juist uit de weg ruimen.

    • Koen Greven