Comedyserie 'Yes Minister' nog steeds actueel

Yes Minister, woensdagavond, BBC2, 22.00-22.30u.

Het was een toespraak van een ex-minister die Antony Jay en Jonathan Lynn ruim vijftien jaar geleden op het idee voor de comedyserie Yes Minister bracht. De rede bevatte een passage over het schrijnende verschil tussen het beleid van een ministerie en dat van een minister. Jay, voormalig topfunctionaris van de BBC en uit dien hoofde bekend met diverse politici, informeerde bij hen naar de aard en de importantie van dit verschijnsel. Prompt werden hem, off the record, enkele schokkende praktijkverhalen: hoe ministers hadden getracht een bepaald beleid te ontwikkelen en hoe dat was gefrustreerd - en gesaboteerd - door de onder hen ressorterende ambtenaren.

In de serie die ze op basis van deze hoogst betrouwbare informatie schreven, is de situatie teruggebracht tot de botsingen tussen de debuterende minister Jim Hacker en zijn secretaris-generaal sir Humphry Appelby, gespeeld door de schitterende acteurs Paul Eddington en Nigel Hawthorne. Hacker is de man die nog meent dat de ambtenaren er zijn om hem te steunen in zijn beleid, terwijl sir Humphry als de vleesgeworden ongrijpbaarheid alles in het werk stelt om de status quo te handhaven. Het lijkt te gek om waar te zijn, maar het is de - slechts iets gechargeerde en gecondenseerde - waarheid. Yes Minister gaf een grappig, maar tegelijk tamelijk cynisch beeld van de macht van ambtenaren en de onmacht van minister. “Jij noemt het cynisch,” antwoordde Jonathan Lynn toen ik dat tegen hem zei. “Ik noem het accuraat.” Niet voor niets wilde Margaret Thatcher er tijdens haar regeringsperiode geen aflevering van missen; zelfs zij, die toch bekend stond als een krachtdadig type, herkende er veel in.

Vanaf morgenavond herhaalt de BBC de serie, naar aanleiding van het recente overlijden van Paul Eddington. Hij stierf aan huidkanker. Nigel Hawthorne heeft intussen internationaal eer gelegd met zijn hoofdrol in de bioscoopfilm The madness of king George. Maar in de verhouding tussen ministers en hun ambtenaren is, sinds de serie werd gemaakt, weinig veranderd. Gistermiddag moest een Britse minister nog haar excuses aanbieden omdat ze door haar ministerie verkeerd was voorgelicht. En hier weten ook de bewindslieden Voorhoeve en Sorgdrager hoe dat voelt.

    • Henk van Gelder