Vrede blijft onbesproken; Kok praat in Syrië over bedrijfsleven

DAMASCUS/AMMAN, 15 JAN. Minister-president Kok en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) hebben tijdens hun bezoek aan de Syrische en Jordaanse staatshoofden Assad en koning Houssein gepleit voor meer ruimte voor het Nederlandse bedrijfsleven.

In de gesprekken in Damascus en Amman kwam het vredesproces in het Midden-Oosten nauwelijks aan de orde, hoewel minister-president Kok had gehoopt dat dit onderwerp van gesprek zou zijn. De mogelijkheden voor buitenlandse investeerders zijn volgens Kok in Syrië “bepaald nog niet vriendelijk”. Op een verzoek of de KLM frequenter op Damascus mag vliegen tegen lagere royalties kreeg Kok geen antwoord, omdat de minister van transport afwezig was.

De premier drong zaterdag bij de Syrische regering aan op een 'investerings-beschermingsovereenkomst', die Nederlandse investeerders moet beschermen tegen hoge wisselkoersen en binnenlandse politieke grillen, zoals nationalisaties van buitenlandse bedrijven. “De Syrische minister-president heeft zich daartoe in woorden wel bereid verklaard”, aldus Kok, “maar of dat leidt tot concrete resultaten moet worden afgewacht”.

Zondag leidde in de Jordaanse hoofdstad Amman een onderhoud van Kok, Van Mierlo en vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven met een delegatie van de Jordaanse regering wel tot concrete resultaten. Er werd een intentieverklaring ondertekend voor een beschermingsverdrag, zoals ook met Syrië wordt nagestreefd. De gesprekken gingen vooral over de sociaal-economische gevolgen van het vredesproces en de bijdrage van Nederland aan de opbouw van de Jordaanse economie. De Nederlandse regering wil investeringen in Jordanië ondersteunen met haalbaarheidsstudies en trainingen. Kansen voor Nederlandse ondernemingen liggen vooral in de landbouw, energie, transport, milieu en waterbeheer.

Hoewel het vredesproces in de regio door de Nederlandse delegatie als belangrijkste gespreksonderwerp wordt gezien, kwam het in beide hoofdsteden nauwelijks aan de orde. Kok sprak in Syrië met Assad, kort nadat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Christopher bekend had gemaakt dat de onderhandelingen tussen Syrië en Israël vanaf 24 januari worden voortgezet. Kok noemde dat “een positief signaal, maar nog moeilijk politiek te duiden”. Hij had gehoopt van Assad diens “visie” uitgelegd te krijgen, maar zo diep ging de president niet in op het vredesproces. Over de bereidheid van Assad om met Israël te praten zei Kok zaterdag: “Ik heb na de gesprekken de indruk dat de Syrische president echt bereid is te investeren in een positief resultaat in de volgende gespreksronde.”

Het was zaterdag lange tijd onzeker wanneer het gesprek met Assad zou plaatsvinden. Maar Assad, die sinds 1970 met strakke hand regeert in Syrië, toonde zich onverwacht zelfs bereid om de lunch met Kok en Van Mierlo te gebruiken.

Koning Houssein van Jordanië verraste Kok zondagavond met de onderscheiding Grootkruis in de Orde van de Ster. De premier was te verbouwereerd om de Jordaanse vorst te vragen waaraan hij die eer te danken had. “En ik was er niet op gekleed”, aldus Kok. Volgens diplomaten in Koks gevolg onderstreepte de onderscheiding nog eens de “uitstekende” betrekkingen tussen Nederland en Jordanië. Vandaag opent Kok in de hoofdstad Amman de nieuwe ambassade. Tot nu toe werden de Nederlandse belangen in Jordanië behartigd door een consulaat. Morgen bezoekt de Nederlandse delegatie de Israëlische premier Peres en PLO-leider Yasser Arafat in de autonome Gazastrook. Het bezoek van Van Mierlo aan het Palestijnse Orient House in Jeruzalem gaat door, “ondanks de onvermijdelijke bezwaren van Israël”, aldus een woordvoerder van de Nederlandse delegatie. Hij herhaalde dat het beleid is van de Europese Unie dat ministers van buitenlandse zaken het kantoor van de Palestijnse autoriteiten bij een bezoek aan Israël aandoen. (ANP, APE)