Strijder tegen doemdenkers krijgt geen tegengas

Het Doemdenken voorbij, Ned.3, 20.00u.

De Amerikaanse milieu-econoom Julian Simon maakt er zijn levenswerk van doemdenkers te bestrijden. Sinds de Club van Rome vormt niet langer de duivel, de atoombom of gewoon de jongste dag het einde der tijden, maar maken mensen zich druk over het opraken van grondstoffen, de overbevolking, de komst van een nieuwe ijstijd, de ozonlaag of het broeikaseffect.

Allemaal onzin, zegt Simon, het gaat de wereld nog nooit zo goed als vandaag en iedere dag gaat het beter. In VPRO's wetenschapsprogramma Noorderlicht veegt Simon de vloer aan met alle doemdenkers. Enkele Nederlandse milieudeskundigen geven commentaar op Simon.

Een van de pijlers van Simons betoog vormen de prijsontwikkelingen. “De Club van Rome heeft voorspeld dat de grondstoffen zouden opraken en dat de prijzen zouden stijgen”, zegt Simon, “maar wat zien we? Er worden steeds weer nieuwe voorraden ontdekt. En de prijzen van de grondstoffen dalen. Het is juist omgekeerd. Wie beweert dat het anders is, kent gewoon zijn geschiedenisboekje niet.”

Daar valt natuurlijk wel iets tegenin te brengen, maar dat doet de interviewer niet. In plaats van te vragen: o ja, voor hoeveel jaar is er nog olie en gas in de grond, vraagt hij in kromme-tenen Engels hoe dat dan komt en Simon kan triomferend vervolgen met zijn stokpaardje: het oneindige probleem-oplossend vermogen van de mens. Simon: “De mens is gebaat bij problemen. Als er tekorten komen aan een produkt, gaat de prijs omhoog. En als de prijs omhoog gaat, ruiken ondernemers kansen. Zijn er alternatieven voor dat produkt? Onderzoekers zetten er hun tanden in en ze komen met oplossingen. De meeste oplossingen blijken geen stand te houden, maar enkele voldoen goed, zo goed dat ze zelfs beter zijn dan het oorspronkelijk produkt waaraan een tekort ontstond. En tenslotte is de mensheid beter af dan voor het probleem.”

Broeikaseffect wordt afgewimpeld met de slogan: “Dat zogenaamde broeikaseffect wordt geponeerd door precies dezelfde mensen die twintig jaar geleden een nieuwe ijstijd voorspelden”. En de vraag naar het uitsterven van diersoorten wordt niet eens beantwoord. Wijzend naar de olifanten in Artis zegt hij dat er nu minder op gejaagd wordt dan toen er nog vraag was naar ivoor.

Noorderlicht laat enkele Nederlandse deskundigen iets aardigs zeggen over Simon - 'hij is prikkelend', 'luis in de pels van de doemdenkers' - maar hem wordt geen enkele kritische vraag gesteld, een confrontatie is er nergens. Niemand zegt dat Simon liegt als hij beweert dat de broeikasprofeten en ijstijdvoorspellers dezelfden zijn - en dat ze elkaar niet uitsluiten, het broeikas komt over honderd jaar en de nieuwe ijstijd in vijfduizend jaar. En niemand zegt dat de hoeveelheid landbouwgrond op aarde sinds de vorige eeuw met 30 procent is afgenomen. En dat het aardgas op de wereld over dertig jaar toch echt op is. Maar hoera, voor Simon, de wereldbevolking stijgt en de gemiddelde leeftijd ook. Leve de vooruitgang en het menselijk vernuft. Niet zo'n beste aflevering van Noorderlicht.

    • Rob Biersma