Ik heb te veel geklets en hij heeft me eruitgestuurd

Kleine Eyup uit Turkije, veertien jaar, twee jaar in Nederland, heeft het dagelijks met Jorge en Mario aan de stok, kleine Spanjaarden in dezelfde 2 havo. Hij beschouwt hen als zijn aartsvijanden maar eigenlijk is Eyup zelf zijn grootste vijand. Hij is het pispaaltje van de klas en, als alle pispaaltjes, maakt hij het daar zelf naar. Hij reageert altijd, ook wanneer hij dat beter niet had kunnen doen, hij is koppig en trots op momenten dat hij beter zou toegeven en zijn leuke opmerkingen of grappen zijn maar zelden leuk. De arme jongen beschikt over een trefzekerheid in het kiezen van de verkeerde reactie, die wonderbaarlijk is.

Het is ongetwijfeld omdat hij zich doodongelukkig voelt maar daar hebben de leerlingen maling aan. Eyup heeft nog geluk dat eigenlijk alleen Jorge en Mario hem als prooi hebben uitgekozen. Hoe zo'n aanval wordt opgezet, onthult hier Jorge:

Ik was in de lokaal tijdens de pauze, ik zat met sommige vrienden te babbelen en dan heeft Eyup een vriend van me geduwd en ik vraag aan mijn vriend dat hij zo maar laat duwen en hij zegt dat Eyup sterk is en dan zeg ik dat Eyup een mietje is en Eyup duwt me en ik val, dan zijn we begonnen te vechten.

De veertienjarige jongen zat met 'sommige vrienden te babbelen'. Eyup hield het kort: Hij heeft begonnen.

Het bovenstaande dateert van 1993. Jorge zit alweer in Spanje, Eyup is naar een andere school en Mario zit in 5 havo. De teksten ontleen ik aan de 'uitstuurformulieren' die ik heb bewaard. Ik schat dat ik inmiddels zo'n vijftig van deze uitstuurformulieren verzameld heb. Ik beschouw ze als een rijk bezit.

Van Jorge, Mario en Eyup bezit ik nog wel meer uitstuurformulieren. Van Jorge: ik heb te veel geklets en hij heeft me eruitgestuurd. Van Mario: Iemand zei vette tegen mij en ik heb terug gezegt een andere viese wordt. Het valt niet moeilijk te raden wie 'vette' gezegd zal hebben. Van Eyup bezit ik nog: Hij wil meer strafwerk.

Zo bevatten veel van deze uitstuurformulieren bijna poëtische zinnen, kort maar zo krachtig dat ze de hele situatie in één klap duidelijk maken, zowel de overtreding als de regel (mijn regel). Als ik een leerling eruit stuur, moet hij aan het einde van de les terugkomen met zo'n formulier, ingevuld en wel. Ik zou dat moeten doorgeven aan de mentor - maar ik kan er maar moeilijk afstand van doen.

Leerlingen geven doorgaans niet alleen een duidelijke schets van de situatie, ze tekenen in het uitstuurformulier vaak ook hun eigen portret. De twee meter lange intrigant Houssain bijvoorbeeld, uit 2 mavo, achterbaks als geen ander, met een verleden ook, zo verscheurd als je het zelfs hier op school maar weinig tegenkomt (geen van beide ouders, gescheiden, wilde hem in huis hebben, hij woonde in een speciaal soort jongerenhuis waar hij punten kreeg voor goed gedrag, en met die punten televisietijd kon verdienen), deze Houssain schreef: Ik was net binnen, ik had de veerkerde tas gepakt, toen ging Hasna tegen de meester Kijk meneer hij heeft mijn tas gepikt toen zeg ik in het arabisch waroom heb je het niet tegen mij gezegde toen was ik uitgestuurde.

Of: Ik was aan het praten terwijl de meester tegen mij zei dat ik moet mijn mond houden maar ik heb hem niet gehoord toen was ik nog aan het praten.

En: Ik heb een typicst (typex) aan een meisje gegooit, toen ben ik weggestuurd.

Ik herinner mij die klas, 2 mavo, als een klas met leerlingen die overal onrecht in zagen en altijd, altijd een weerwoord hadden en vind die herinnering terug in het uitstuurformulier van Nora: We hebben een S.O., en de meester zei dat we geen bedenktijd krijgen, dat we meteen nadat ie het woord zegt, het moeten schrijven en meteen de betekenis erbij. Ik zei dat het moeilijk is en dat we geen computers zijn, toen legde ik de blaadje weg en zei ik: ik kan het niet, het zijn moeilijke woordjes en dan nog geen bedenktijd, ik doe het niet, toen zei ie: 'Eruit' ga maar weg.

De tijden veranderen en het uitstuurformulier is mee veranderd. De leerling hoeft nu niet meer uit te leggen wat er is gebeurd, maar wordt gevraagd naar zijn mening. Hij kan dan, met argumenten ondersteund, aangeven of hij het er wel/niet mee eens is. Opvallend is dat deze nieuwe formule precies dezelfde teksten oplevert, even kort, even krachtig, even poëtisch, toedracht en excuus in één. De kleine Marokkaanse Youssef uit de brugklas is in deze een natuurtalent. Hij is het er niet mee eens dat hij eruit gestuurd werd omdat ik geen boek bij me had en wel me schrift.

De Turkse Erdal, uit diezelfde brugklas, doet niet onder voor Youssef. Ook hij is het er niet mee eens omdat ik op de tafel geschreven heb en weer schoongemaakt.

En de Marokkaanse Karim, ook niet mee eens: hij heeft zich vergist want hij dacht dat ik zat te praten maar het was iemand anders.

Ik bezit van deze Karim, een goedaardige jongen die wel gemakkelijk driftig wordt, nog een uitstuurformulier dat uniek is, omdat zowel het 'er wel mee eens' als 'er niet mee eens' is ingevuld. Karim is het er wel mee eens omdat: Ja, ik heb ook de schuld moest ik hem toch niet zomaar slaan.

En niet mee eens omdat: Want een leerling van onze klas Bira die pest me steeds met mij bijnaam en ik heb hem al heel vaak gewaarschuwd. Ik zat te werken en hij stoorde me met mij bijnaam toen gaf ik hem een zet.

Karim had gelijk. Bira kon hem op geniepige wijze pesten met zijn bijnaam 'big'. Meestal sloeg Karim er dan op, wat makkelijk kon, want Bira was veel kleiner, maar wat eigenlijk niet hielp. Karim had trouwens wel wat weg van een big.

Echt lastig in deze brugklas werd Najib, de enige die niet in Nederland was geboren. Voorheen een rustige jongen van wie ik nooit last had, werd hij, toen hij wat gewend was, brutaal en opstandig. Ook hij was het er niet mee eens toen ik hem eruit stuurde, omdat: ik alleen eventjes bij mevr. de boer (de brugklascoördinator) was en ik kom 10 sec te laat en gelijk zeg de meester te laat briefje halen. Ik zei meester ze zijn er niet meer en opeens zeg hij ga eruit en haal een telaat briefje met je mee en ik zei 'hier man' en gelijk zei hij: Eruit.

Eruitgestuurd worden betekent bij mij strafwerk maken, en dat wilde Najib niet. Hij kondigde aan zich te beklagen bij zijn mentor. Toen hij dat gedaan had, kreeg ik in plaats van strafwerk dit briefje:

Meester Beekmans, zoals ik heb gezegd over klagen dat heb ik ook gedaan en daarom heb ik men strafwerk niet geschreven. Want u hebt er toch geen reden ervoor. Want juffrouw Tabac gaat wel met u praten over mijn 'probleem met u', Najib.

    • Kees Beekmans