Geweld en politiek

Niet bekend

Alleen al de middelen die vanochtend zijn ingezet wijzen eerder in de richting van wraak en vergelding dan op een ultieme poging om de rechtsorde te herstellen. Wraak voor de blamage van het Russische leger ruim een half jaar geleden in Boedjonnovsk en vergelding voor het onvermogen van Moskou om Tsjetsjenië in de maanden daarna politiek te pacificeren. Dat het leven van de gijzelaars in Pervomajskoje geen kopeke waard is, is daarvan het logische gevolg. Of de Russische burgers dat zullen waarderen, moet nog blijken. Hun vaderland heeft weliswaar een traditie als het gaat om verschroeide aarde maar of die zich anno 1996 nog laat verzoenen met de nieuwe quasi-democratische verhoudingen is de vraag. Het antwoord daarop zal in de eerste plaats afhangen van het tempo waarmee de Russische troepen succes boeken en de reactie van de andere volkeren en clans in de Kaukasus op de gijzelingsactie van de factie-Doedajev (de Tsjetsjeense 'president' die ook in eigen land gezag verliest). Tot nu toe wijst niets er op dat de bestorming zo snel verloopt als zou moeten voor een geruisloos verzamelen van de scherven.

DE OPERATIE IN PERVOMAJSKOJE staat dus niet los van Rusland in zijn geheel. Integendeel, het bevel om aan te vallen is dit weekeinde vergezeld gegaan van een van de belangrijkste personeelsmutaties van de afgelopen maanden. Terwijl de speciale elite-eenheden zich in de Kaukasus opmaakten voor de bestorming, ontsloeg Jeltsin zijn chef-staf Sergej Filatov en verving hem door Nikolaj Jegorov. Filatov was de enige in het Kremlin zonder verleden in de communistische partij en daar ook anderszins de laatste representant van het burgerlijke denken. Jegorov op zijn beurt komt uit de Koeban (het puur Russische deel van de Kaukasus) en weet dus wel raad met niet-Russische rebellen. Door het vertrek van Filatov, die wellicht de verkiezingscampagne van Jeltsin mag gaan leiden, is de president nu volledig omringd door mannen die het zich (nog) niet hebben aangeleerd om in democratische termen te denken, daarbij aangevoerd door generaal Aleksandr Korzjakov, ooit lijfwacht van partijchef Jeltsin en nu de moderne Raspoetin van het staatshoofd.

OORLOG VOEREN in de door clans beheerste Kaukasus is geen simpele zaak. De Russen weten dat welhaast genetisch. Rusland hervormen is nog gecompliceerder. Ook dat weten de Russen van oudsher. Maar dat beide historische hypotheken nu in het cruciale verkiezingsjaar op deze gewelddadige wijze bij elkaar komen, is een voorteken van de vele verrassingen die Moskou en de wereld nog staan te wachten.