Bosnische Kroaten, moslims beloven steun aan federatie

MOSTAR, 15 JAN. De Bosnische Kroaten en de Bosnische moslims hebben gisteren beloofd binnen twee weken concrete maatregelen te nemen om hun federatie in Bosnië gestalte te geven. Beide gemeenschappen staan onder zware druk van de internationale gemeenschap om hun onderlinge geschillen bij te leggen.

De Bosnische Kroaten en moslims vormden twee jaar geleden onder Amerikaanse druk een federatie in Bosnië, die door onderlinge meningsverschillen echter nauwelijks van de grond is gekomen. In steden als Mostar en Jajce leven beide gemeenschappen strikt van elkaar gescheiden en komt het regelmatig tot geweld over en weer. Zaterdag nog kwam het in de Usora-vallei in het noorden van Bosnië tot beschietingen met zware wapens na een conflict over twee omstreden dorpen.

De moslims en Kroaten werden dit weekeinde zwaar onder druk gezet door de Amerikaanse president, Clinton, en door de ministers van buitenlandse zaken van Duitsland en Italië. De eerste deed in Zagreb een dringend beroep op de Kroatische president, Tudjman. In twee gespreksronden op het vliegveld van de Kroatische hoofdstad maakte Clinton Tudjman volgens de woordvoerder van het Witte Huis duidelijk dat de VS groot belang hechten aan de federatie. De twee presidenten spraken af de rol van de Amerikaanse arbiter Roberts Owen uit te breiden.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken, Susanna Agnelli, dreigde zaterdag de hulpverlening aan Bosnië te staken als de Kroaten en moslims in Mostar hun conflicten niet bijleggen. Zij stelde de Kroatische president, Tudjman, persoonlijk verantwoordelijk voor de spanningen in Mostar.

De Duitse minister van buitenlandse zaken, Kinkel, liet zich in soortgelijke zin uit. Kinkel sprak in Mostar met zijn collega's van Bosnië en Kroatië, Sacirbey en Granic. Ook hij gaf de Kroaten de schuld van de problemen. “Krachten aan Kroatische zijde”, zei hij, “trachten de federatie te verstoren en vraagtekens te plaatsen bij het proces van de multi-etnische samenleving” in Bosnië. Hij sloot een door de Kroaten voorgestelde verdeling van Mostar in een Kroatisch en een moslim-deel uit. “De federatie moet functioneren. Mostar moet één stad worden. De Europese Unie is vastbesloten het [vredes]akkoord van Dayton tot de laatste komma uit te voeren”, aldus Kinkel. Als er niet binnen twee weken vooruitgang wordt getoond, zullen de EU en de Europese Veiligheidsorganisatie OVSE tot arbitrage overgaan, zo dreigde Kinkel.

Granic en Sacirbey putten zich na het gesprek met Kinkel uit in pleidooien voor samenwerking ten behoeve van de federatie. Sacirbey zei dat de partijen hadden beloofd binnen twee weken concrete vooruitgang te laten zien om de federatie gestalte te geven, vluchtelingen naar huis te laten terugkeren en Mostar te verenigen. Granic zei dat de Kroaten “het project van de federatie steunen, vooral dat van Mostar” en dat ze “hun volledige inzet” zullen geven om de federatie van de grond te helpen.

In Sarajevo hebben de Bosnische Serviërs drie moslims vrijgelaten die ze sinds de kerstdagen gevangen hielden. De drie - allen burgers - waren aangehouden toen ze door een van de Servische wijken van de stad reden. De Bosnische Serviërs en het regeringsleger willen vandaag of morgen een grote gevangenenruil ten uitvoer brengen. Negenhonderd krijgsgevangenen moeten bij die gelegenheid op verschillende plaatsen in Bosnië worden uitgewisseld.

In de buurt van Maglaj zijn gisteren zes Zweedse soldaten van de NAVO-troepenmacht IFOR gewond geraakt toen hun voertuig op een mijn reed. Ook een Amerikaans militair voertuig reed op een mijn, in het noorden van Bosnië. Daarbij vielen geen gewonden. (Reuter, AP, AFP)