Ook vreemde winden voelen soms vertrouwd

Passaat, zondag, Ned.3, 16.10u. Vervolgens op 21/1 de Indiase vocalist Ustad Mohammad Sayeed Khan & Ensemble, 28/1 'Nomads of Central Asia and Siberia', 4/2 de Ethiopische harpspeler Alemu Aga en 11/2 de Japanse Biwa-speelster Junko Ueda.

Een familie-orkestje uit de provincie, wat is er knusser? Misschien heeft u er afgelopen zondag zelfs een dansje op gewaagd, de 'son' van de Cubaanse Familia Valera Miranda. Afkomstig uit de voormalige 'Oriente Province' waar de son ontstond als een fusion van Spaanse zangtradities en Afrikaanse ritmiek. Akoestisch vermaak in de bezetting die bij deze muziek gebruikelijk is: leadzanger, gitaren, contrabas en percusssie. Welk een eenvoud en wat een bedaardheid, precies wat je verwacht bij 'traditionele muziek uit alle windstreken', zoals de ondertitel van de serie Passaat luidt.

De presentatie is aan de inhoud aangepast; ouderwets degelijk, alles wat te horen is is ook te zien, zonder overdubs of overvloeiers. Geen sprake van diapositieve vlekken, grove korrels of nostalgisch zwart-wit, en ook geen beeld per beat zoals in de hiphoppe clips van MTV.

Dat een globaal zelfde aanpak met andere musici toch een heel ander 'beeld' kan geven, blijkt uit de aflevering van zondag met de slagwerkgroep van de Senegalees Aly N'Diaye-Rose.

Ten eerste is dit ensemble een stuk beweeglijker dan de keurige Familia uit Cuba. Dat Rose tussen twee stukken het instrumentarium toelicht is nuttig, het (West)afrikaanse trommelarsenaal is rijker dan vele denken, en geschikt om vele nuances uit te drukken. Wie niet het verschil hoort tussen 'boem' en 'klák' is wellicht house-horend, zo niet reddeloos disco-doof. Nog opmerkelijker is deze aflevering door het laatste stuk dat N'Diaye Rose met zijn groep vertolkt. Want is dit wel Senegalees of zelfs maar traditioneel te noemen? De muziek klinkt uiterst degelijk gearrangeerd terwijl Rose, zij het speels en informeel, duidelijk de rol van dirigent speelt. Wie (jazz)drummer Martin van Duynhoven met zijn Ensemble wel eens heeft gehoord zal zich er wonderlijk thuis bij voelen. Dat Rose tijdens zijn uitleg in het Frans ineens het woord 'stok' laat vallen, maakt dit gevoel van vertrouwdheid nog sterker.

Ten slotte, voor hen die bij het begrip 'windstreken' onmiddellijk denken aan wuivende palmen: alle opnamen werden gemaakt in een kraakheldere en tochtvrije studio, ergens in ons eigenste Gooi. De kosten van Passaat bleven hierdoor bescheiden, temeer daar de musici uit deze serie geen van allen de sterrenstatus hebben, ook niet in de landen waar ze thuis zijn.

    • Frans van Leeuwen