De tucht van ING

Van iets moois kun je nooit genoeg hebben is een van de wijsheden waarmee Warren Buffet, inwoner van Nebraska (Arkansas), de op een na rijkste Amerikaan is geworden. Daarom is Buffet uiterst huiverig om een belegging te verkopen. Waarom iets moois verkopen? Waarin moet je je geld als belegger dan steken?

Buffets beleggingsfilosofie vertoont opmerkelijke overeenkomsten met het beleid van verzekeraar Nationale-Nederlanden, een dochter van bank en verzekeraar ING. De verzekeringsdochter van ING is de grootste belegger in Nederlandse aandelen met belangen in zo'n 70 Nederlandse (middel)grote bedrijven. De voorkeur voor stabiele beleggingen staat in scherp contrast met de categorie vermogensbeheerders die razendsnel in en uit de financiële markten stappen om overal een centje mee te pikken.

Des te opmerkelijker is het dat ING nu met een trits Nederlandse financiële instellingen praat over de verkoop van een groot deel van haar aandelen in kranten- en boekenuitgever PCM Holding, die de financiële gigant pas op de valreep van vorig jaar heeft verworven. ING was toen de enige financier van PCM Holding voor de overname van Dagbladunie (NRC Handelsblad, Algemeen Dagblad en enkele regionale kranten) voor ruim 850 miljoen gulden van Reed Elsevier, die de kranten en publiekstijdschriften heeft afgestoten.

ING kon de transactie met PCM doen op basis van zijn financiële kracht en zijn unieke financieringspakket. ING heeft alles in huis: aandelen, obligaties, kredieten en wat de klant verder maar wil. Bedrijven hoeven niet verder te kijken maar kunnen voor alles terecht bij eén aanspreekpunt, is de filosofie van ING: one stop shopping. ING deed mega transacties als met PCM eerder bij de verzelfstandiging van bouwer Ballast Nedam uit het conglomeraat British Aerospace en in de energiesector.

Nu de PCM-overname drie weken oud is, draait ING om als een blad aan een boom. ING zoekt voor de aandelen financiers die zij eerst niet nodig had. Kon het concern een snelle winst maken? Of is ING geschrokken van kritiek op machtsverstrengeling tussen financier en mediabedrijf? Niets aan de hand, zegt ING. Een deel van de aandelen verkopen doen wij bij zulke grote transacties wel vaker, aldus het concern. ING verdient in elk geval aan de verkoop doordat de waarde van de aandelen is gestegen door de daling van de rente.

Super-financieringen als bij PCM zijn verschillende ING-concurrenten, waaronder zakenbank MeesPierson, in het verkeerde keelgat geschoten. Doordat ING zulke transacties compleet voor haar rekening neemt, stoot zij zakenbanken als MeesPierson het brood uit de mond. Die vinden juist hun bestaansrecht in bemiddeling tussen bedrijven die geld zoeken en de beleggers op de kapitaalmarkt die kapitaal aanbieden. ING is belegger en bemiddelaar tegelijk. Het concern is zelf de kapitaalmarkt geworden. En zij gebruikt de overvloedige beleggingen van polishouders van verzekeringsdochters om een entree te forceren op de prestigieuze markt voor bedrijfsovernames en beursintroducties, waar ING's bankdochter geen grote speler is.

Voor kritiek op ING's rol is wel iets te zeggen. Juist scheiding tussen beleggers, financiële intermediairs en bedrijven, zoals in Amerika, zorgt voor een levendige kapitaalmarkt. Wall Street laat zien dat concurrentie een cruciale factor is in de kapitaalvoorziening van het bedrijfsleven. En daarmee voor expansie, technologische vooruitgang en banengroei.

De onverwachte uitverkoop door ING van de PCM-aandelen zal menig ondernemer de wenkbrauwen hebben doen fronsen. ING geldt als een van de meest stabiele aandeelhouders, die zelden zelf het initiatief neemt om belangen in bedrijven te verkopen. Bij het enige grote overnamegevecht van de laatste tien jaar, het gevecht in 1987 om uitgever Kluwer tussen Wolters Samsom en Elsevier, gaf Nationale-Nederlanden de doorslag toen zij haar Kluwer-aandelen aanbood aan Wolters en Wolters Kluwer een feit was.

Nu de strikt juridische afweer tegen vijandige overnames in Nederland langzaam opschuift naar economische bescherming tegen 'opkopers', bijvoorbeeld door een groep van kernaandeelhouders, groeit de rol van de alom aanwezige belegger ING. Als ING gemakkelijker dan in het verleden grote pakketten aandelen gaat verkopen, krijgen bedrijven niet alleen te maken met de tucht van de markt, maar ook met de tucht van ING.