'Het krediet van de Rabobank', een gemiste kans

Als er een bank is die mag zeggen de bank te zijn, dan is het de Rabobank voor de agrarische sector. Het bedrijf heeft zijn tentakels in alles dat naar land- en tuinbouw riekt en het mag een zeldzaamheid heten wil een concurrerend bancair bedrijf er in slagen de voorkeur van boer of tuinder te krijgen.

Reden voor programma-maker Oscar van der Kroon, die een bijzondere belangstelling voor de sector aan de dag legt, om de gangen van de bank na te gaan nu het zo slecht gaat met een aantal sectoren binnen de land- en tuinbouw. De laatste jaren wordt met name in de tuinbouw zo slecht verdiend dat het ene na het andere bedrijf gedwongen wordt te sluiten. Veel persoonlijk leed voor mensen, die hun bedrijf hebben overgenomen van vader en nu de schande voelen die erfenis niet naar behoren te hebben gekoesterd.

In Het krediet van de Rabobank had Zembla gisteravond twee cases in beeld. Het echtpaar Erik en Marjolein Gommers uit het Noordbrabantse Oosterhout ging zeven jaar geleden een lening aan van een miljoen bij de plaatselijke vestiging van de Rabobank. Het lukte de twee niet - ondanks een welhaast onvoorstelbare inspanning - de neus boven water te houden. De bank kon na het debâcle niet veel doen. Jan en Corrie van Dongen uit Breda gingen ook ten onder maar troffen wel een regeling met de bank, nadat hun witlofkwekerij het tegen de concurrentie had afgelegd.

Interessante verhalen aan de keukentafel, waar de leningen van tonnen en 'natuurrampen' over tafel gaan. De vertegenwoordigers van de plaatselijke banken spelen een marginale rol. Ze vertellen globaal hoe ze te werk gaan, hoe ze een teeltplan bekijken, alles overzichtelijk geïllustreerd op de flip-over.

De wat meer geïnteresseerde kijker kan er bij het zien van al deze narigheid niet omheen, dat de programmamakers een kans hebben laten liggen. Vraag is immers wat de Rabobank - een coöperatie als alle andere - in deze barre tijden doet met alle winst en rijkdom, die toebehoort aan de leden.

Terwijl binnen de landbouw wordt geprobeerd door de magere jaren heen te ploegen is onduidelijk wat er moet gebeuren met die miljardenwinsten en -reserves van het bedrijf. Doet de Rabo er in deze periode goed aan de coöperatieve rijkdom te versterken, waardoor ze nog beter in staat is de belangen van de leden te dienen of zou de bank juist nu die winst moeten uitkeren aan de leden en daardoor straks zelf verzwakt uit het dal komen? Die vraag wordt nogal eens zijdelings gesteld aan diezelfde keukentafel.

Het mag zo zijn dat de Rabo met een jaarlijkse winst van ruim een miljard zijn leden indirect deelgenoot maakt van de winst door een lage rente op leningen te vragen, maar het valt haast niet te geloven dat niet ook andere bedrijfstakken, dus niet-leden daarvan profiteren.

Hoe degelijk de Rabo in de slappe was zit mag blijken uit het feit dat de bank - als enige in Nederland en een van de weinige in de wereld - een zogeheten 'triple A-status' heeft die door 'rating agencies' wordt toegekend om duidelijk te maken hoe zeker je van zo'n bank kunt zijn. De machteloze boer die zijn bedrijf het moeras in ziet zakken roept steeds harder om zijn deel van de winst. Die kant van het 'fenomeen Rabo' belichten had de titel van het programma meer recht gedaan en was interessanter geweest dan de zoveelste demonstratie van boerenleed.

    • Bram Pols