Behandelen met Taxol opzettelijk beperkt

AMSTELVEEN, 12 JAN. In de meeste ziekenhuizen waar het antikankermiddel Taxol wordt gebruikt geldt de afspraak dat er niet meer dan vijf patiënten per jaar mee worden behandeld. Deze ziekenhuizen hebben een limiet van 50.000 gulden per jaar gesteld aan de uitgaven voor dit middel. Dient zich een zesde patiënt aan, dan komt die niet meer in aanmerking voor behandeling.

Dit blijkt uit een inventariserend onderzoek dat de Ziekenfondsraad heeft ingesteld op verzoek van minister Borst (volksgezondheid). Het verzoek van de bewindsvrouw volgde op schriftelijke vragen uit de Tweede Kamer, waarin werd verondersteld dat er sprake is van willekeur bij de verstrekking van het geneesmiddel, dat wordt voorgeschreven bij uitgezaaide eierstokkanker.

De Ziekenfondsraad concludeert dat 'er binnen ziekenhuizen op sterk uiteenlopende wijzen gehandeld wordt'. In vier ziekenhuizen wordt Taxol alleen verstrekt in het kader van onderzoek en door de producent gratis geleverd.

Uit de inventarisatie is verder gebleken dat het middel in zes ziekenhuizen uitsluitend wordt verstrekt als de patiënt bij een bepaalde zorgverzekeraar verzekerd is waarmee een betalingsregeling is getroffen. Is de patiënt bij een ander verzekerd, dan komt zij niet in aanmerking voor behandeling. In 28 ziekenhuizen wordt het middel uit budgettaire overwegingen helemaal niet verstrekt en wordt evenmin verwezen naar andere ziekenhuizen waar het wel wordt gebruikt en eventueel gratis wordt gegeven in het kader van een onderzoek naar de werkzaamheid van het preparaat. In één ziekenhuis wordt Taxol alleen gegeven als de patiënt het zelf betaalt. “Bij de patiënt kan gemakkelijk de indruk worden gewekt dat met het voorschrijven van Taxol een zeer speciale gunst wordt verleend”, aldus het rapport van de Ziekenfondsraad.

Pag.2: Een patiënte kreeg alleen Taxol als ze haar mond erover hield

Die stelling wordt versterkt door een opmerking van het Landelijk Contactorgaan Begeleiding Borstkankerpatiënten in het rapport: “Een patiënt die momenteel in een algemeen ziekenhuis wordt behandeld met Taxol mocht dit niet aan anderen vertellen. De arts was bang dat er dan te veel andere patiënten om het middel zouden vragen. Het budget is toereikend voor de behandeling van vijf tot zes patiënten.” Voor de behandelende specialisten ontstaat een groot ethisch probleem, zo wordt in het rapport gesignaleerd. “Ofwel hij voldoet aan zijn informatieplicht en vertelt de patiënt dat de behandeling met Taxol medisch gewenst is, waarna hij de patiënt moet meedelen dat het financieel niet mogelijk is het middel daadwerkelijk te verstrekken. Ofwel hij laat de informatie aan de patiënt over de geïndiceerd zijnde behandeling met Taxol achterwege teneinde de patiënt de domper van het niet kunnen verkrijgen van het middel te besparen”. De verschillende opvattingen tussen ziekenhuisdirecties en specialisten hebben inmiddels 'tot spanningen en zelfs conflicten geleid'.

Naar schatting van de raad komen tussen 1.800 en 3.500 patiëntes met uitgezaaide eierstokkanker in aanmerking voor behandeling met Taxol, maar krijgen slechts 360 tot 600 vrouwen het op het ogenblik daadwerkelijk voorgeschreven.

De behandeling van vrouwen met eierstokkanker met een combinatie van de stoffen cisplatinum (Platinol) en paclitaxel, beter bekend als Taxol, verdient sterk de voorkeur boven de tot nu toe gebruikelijke chemotherapie van cisplatinum en cyclophosphamide, zo bleek vorige week uit een artikel in het Amerikaanse medische tijdschrift New England Journal of Medicine. Het stuk presenteerde de resultaten van een eerste onderzoek dat een duidelijke verbetering laat zien ten opzichte van de gangbare behandeling sinds Platinol vijftien jaar geleden werd geïntroduceerd. Die combinatie-therapie met Taxol levert gemiddeld meer dan een levensjaar winst op.

Eierstokkanker is de vierde in de rij van dodelijk aflopende vormen van kanker bij de vrouw en de belangrijkste vorm van kanker in de praktijk van de gynaecoloog. De gemiddelde overlevingstijd bij behandeling met de combinatie van Taxol en Platinol blijkt meer dan 50 procent langer te zijn dan bij de gangbare therapie: 38 maanden ten opzichte van 24 maanden.

Hoewel de combinatie van Taxol en Platinol de nieuwe standaard dient te worden voor de behandeling van vrouwen met vergevorderde ovariumkanker, blijken Nederlandse ziekenhuizen uiterst terughoudend te zijn met de verstrekking van Taxol, zo geeft het rapport van de Ziekenfondsraad aan. Het grootste probleem wordt gevormd door de kosten van het middel. Per infuus kost Taxol 3.300 gulden. In de meeste gevallen zijn vier tot zes behandelingen nodig.