LDP als alternatief

IN JAPAN IS DE politieke cirkel weer rond. Met de vervanging van de socialistische premier Murayama door de Liberaal-Democraat Ryutaro Hashimoto is Japans historische meerderheidsformatie aan de macht teruggekeerd, zij het dat die macht nog even moet blijven gedeeld met de socialisten en met de LDP-splinter Sakigake. Van de hervormings- en anti-corruptiebeweging die tweeëneenhalf jaar geleden doorbrak met het premierschap van Morihiro Hosokawa is niet veel meer overgebleven. Niet alleen heeft de periode-Murayama geen nieuw zicht geleverd op Japans structurele maatschappelijke problemen, de bereidheid van Murayama om althans de Japanse geschiedschrijving van de Tweede Wereldoorlog te nuanceren zal evenmin een vervolg krijgen. Hashimoto is in de eerste plaats een nationalist.

Het hoofddoel van de Liberaal-Democraten zal zijn zich voor te bereiden op verkiezingen die ten minste de schade van de voorbije jaren zullen moeten herstellen en, als het even kan, de oude, comfortabele meerderheidspositie dienen te herstellen. Het belangrijkste daarbij zal zijn een oplossing te vinden voor de crisis waarin Japans banken zich bevinden als gevolg van het laten leeglopen van de zogenoemde 'bubble-economy'. Of de nieuwe minister van financiën, de socialist en gewezen leraar Wataru Kubo, een beslissende rol zal spelen, is evenwel de vraag. De ambtelijke top van het departement is gewend een eigen weg te gaan. Ondanks het zeer zichtbare feit dat die weg een doodlopende straat is gebleken, zal het ministerie van financiën zijn prerogatieven met hand en tand, desnoods ook tegenover de eigen bewindsman, verdedigen. DAT BEHOEFT DE LDP overigens niet slecht uit te komen. Het onzichtbare web van machtsrelaties dat tijdens Japans jaren van expansie is geweven tussen de politieke, de ambtelijke en de zakenwereld, is taai genoeg gebleken om de scheuringen en splitsingen binnen de LDP te weerstaan. De socialisten zijn daarentegen ook tijdens het premierschap van hun voorman Murayama van de macht uitgesloten geweest. Een sanering die zich voltrekt volgens oude vertrouwde recepten en langs door de jaren heen beproefde routes zal de politieke speculanten binnen de LDP beter uitkomen, dan een die zich via een brede maatschappelijke discussie zou ontwikkelen. Hoewel dat laatste Japans politieke hygiëne zeker ten goede zou komen.

Toch zijn er in de voorbije jaren een paar dingen veranderd. Buiten de officiële politieke kanalen is er inderdaad een intellectueel discours op gang gekomen waarbinnen de oude taboes rondom Japans onvolledig uitgegroeide democratie niet langer onbesproken blijven. Maar die gedachtenwisseling is een gevolg, niet een voorbode, van veranderingen in de politiek - die zelf al weer over hun hoogtepunt heen zijn. De hervormers van 1993 waren allen afkomstig uit de op dat moment van zichzelf vervreemd geraakte LDP. Diezelfde LDP zet zich nu onder leiding van Hashimoto aan haar restauratie. De LDP blijkt nog steeds haar eigen levensvatbaarste alternatief.