'Hermans moet politiekorps beheren'

LEEUWARDEN, 11 JAN. Het regionaal beheer van het Friese politiekorps moet in handen komen van de commissaris van de koningin. Dit is een van de voorstellen die de stuurgroep Bestuurlijke Vernieuwing gisteren presenteerde in haar eindrapport. Het gezag en het opperbevel blijven wel bij de burgemeesters van de gemeenten.

Het bestuur van de regionale politie, de brandweer en het ambulancevervoer gaat in het voorstel over van het regionaal college (alle burgemeesters en de officier van justitie) naar Provinciale Staten. Op deze manier kan het veiligheidsbeleid niet alleen beter gecoördineerd worden, maar is er ook een democratische legitimatie, omdat de politie onder controle komt te staan van gekozen volksvertegenwoordigers. Momenteel functioneren in Friesland een regionaal college en drie regionale brandweerorganisaties als 'hulpstructuren' in het kader van de Wet Gemeenschappelijke Regio's (WGR's). Het regionaal college behoudt wel een “zware adviesfunctie”, schrijft de stuurgroep met vertegenwoordigers van rijk, provincie en de 31 Friese gemeenten. De voorzitter van de stuurgroep, de Friese commissaris L. Hermans, noemde de voorstellen, waarvoor een aantal wetswijzigingen nodig is, “vergaand”. De eerste stap naar een voor de Friese burger helder en doorzichtig bestuur is gezet, vindt hij.

Doel van de bestuurlijke vernieuwing is een voor de burger doorzichtige bestuurslaag te creëren. Taken worden tussen provincie en gemeente verdeeld. Indirecte 'hulpstructuren', zoals de regio's die in het kader van de WGR functioneerden, moeten volgens de stuurgroep per 1 januari 1997 worden afgeschaft. Als argument daarvoor voert de stuurgroep aan dat ze niet onder directe controle staan van gekozen volksvertegenwoordigers.

Democratische legitimatie is een van de kernpunten van een herkenbaar bestuur voor de Friese burger, vindt de stuurgroep, die daarom de taken zo decentraal mogelijk wil laten uitvoeren. Allereerst wordt gekeken of de gemeente dat kan, want burgers zijn er niet bij gebaat te “verdwalen in de bureaucratie”, aldus het rapport. De burger krijgt te maken met steeds één bestuurslaag, óf de provincie óf de gemeente. Procedures worden vereenvoudigd. Provinciale en gemeentelijke overheden zijn gelijkwaardig, van een hiërarchische structuur is geen sprake meer.

Concreet betekent dat volgens de stuurgroep dat gemeenten meer autonomie moeten krijgen bij de uitvoering van taken op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, milieu. De gemeente bepaalt het beleid, de provincie coördineert. Voorgesteld wordt om de provincale goedkeuring van bestemmingsplannen van gemeenten af te schaffen. De verklaringen van geen bezwaar zullen in dat geval verdwijnen.

De stuurgroep heeft geen knopen doorgehakt over een herindeling van Leeuwarden en de twee aangrenzende gemeenten Leeuwarderadeel en Menaldumadeel. Het wordt wel genoemd als een van de drie mogelijkheden om de economische positie van de Friese hoofdstad te versterken, maar herindeling als enig middel biedt Leeuwarden hiertoe onvoldoende soelaas, concludeert de stuurgroep. Een sterke rol van de provincie en een grotere samenwerking tussen de Friese gemeenten kunnen de slagkracht van Leeuwarden eveneens vergroten, aldus de stuurgroep. In opdracht van het kabinet moeten Gedeputeerde Staten van Friesland nu een besluit nemen over een eventuele gemeentelijke herindeling.

Een ander opvallend punt is het voorstel te experimenteren met decentralisatie van het beheer van twee onrendabele spoorlijnen (Leeuwarden-Stavoren en Leeuwarden-Harlingen) naar de provincie. Hermans verklaarde dat het openbaar vervoer in een plattelandsregio als Friesland van groot belang is. Onderzocht wordt onder meer of exploitatie en onderhoud van de beide spoorlijnen door de provincie kan worden uitgevoerd. De Friese gemeenten moeten voor 20 maart reageren op de voorstellen van de stuurgroep.