Gijzelingsactie in grensplaats bij Tsjetsjenië spitst zich toe

MOSKOU, 11 JAN. De rond 250 Tsjetsjenen die deze week een Russische ziekenhuis gegijzeld hielden, stonden vandaag rond het middaguur nog steeds met 160 gijzelaars vast aan de grens tussen Dagestan en Tsjetsjenië. Zij zijn omsingeld door Russische troepen en er is een colonne zware tanks onderweg.

[President Jeltsin zei vanochtend in Parijs dat Rusland bereid is zijn leger uit Tsjetsjenië terug te trekken als de Tsjetsjenen het gebruik van geweld afzweren. Officieel heeft Rusland overigens geen leger in Tsjetsjenië, alleen maar 'ordetroepen' van het ministerie van binnenlandse zaken.]

De commando's eisen direct overleg met premier Tsjernomyrdin en dreigen elk uur twee gijzelaars dood te schieten als ze geen vrije doortocht naar Tsjetsjenië krijgen. Volgens sommige bronnen zijn ze al met de executies begonnen. Dat is echter tegengesproken door het ministerie van binnenlandse zaken in Moskou. Inmiddels hebben de Tsjetsjenen ook 37 Russische soldaten en politiemannen en honderd inwoners van het dorp Pervomajskoje gevangen genomen en tot gijzelaars gemaakt. In het dorp werden vanmiddag explosies gehoord, waarvan de aard nog onduidelijk is.

De onderhandelingen tussen de commando's enerzijds en de Dagestaanse autoriteiten en de Russische militaire leiding anderzijds hebben de afgelopen 24 uur vastgezeten op de Russische eis dat alle gijzelaars moeten worden vrijgelaten voordat de Tsjetsjenen naar Tsjetsjenië kunnen doorrijden. De gijzelnemers weigeren dit uit vrees dat zij, ontdaan van hun 'menselijk schild', prompt worden aangevallen.

Het gijzeldrama begon maandagmorgen toen de Tsjetsjenen na een mislukte aanval op een vliegveld bij Kizljar in de Russische deelrepubliek Dagestan het ziekenhuis bezetten en tweeduizend (volgens sommigen drieduizend) mensen in gijzeling namen. Na onderhandelingen met Dagestaanse autoriteiten, die erop konden wijzen dat Dagestan het afgelopen jaar duizenden Tsjetsjeense vluchtelingen heeft opgenomen tegen wie wraakacties konden worden verwacht als de gijzeling zou voortduren, gingen de Tsjetsjenen met 160 gijzelaars in elf autobussen op weg naar huis. Maar bij het grensplaatsje Pervomajskoje moest de colonne halt houden.

Over de oorzaak van dit oponthoud bestaat onduidelijkheid. Volgens de Russen moet er eerst een brug worden gerepareerd, maar volgens ooggetuigen heeft het leger die brug vlak voor de komst van de colonne zelf vernield. De Tsjetsjenen eisen een andere route en een gesprek met buitenlandse journalisten. Behalve de lokale media en de twee staatszenders houden de Russen echter alle journalisten op een afstand.

Tegenstanders van president Jeltsin hebben de gijzelingscrisis inmiddels aangegrepen om de campagne te voeren voor de presidentsverkiezingen van 16 juni.

Pagina 5: Zjirinovski: napalm tegen Tsjetsjenen

De populist Vladimir Zjirinovski, die gisteren door zijn partij als presidentskandidaat werd genomineerd, stelde voor de militaire basis van de Tsjetsjenen met napalm te bombarderen. Oud-generaal Aleksandr Lebed, eveneens presidentskandidaat, zag de gijzeling als het bewijs voor “de absolute onmacht van de huidige autoriteiten om de situatie in het land op waarde te schatten”.

In Moskou is ook het zoeken begonnen naar de schuldigen van de tragedie, die een half jaar plaats heeft na een bijna identieke gijzeling in een ander stadje in het zuiden van Rusland, Boedjonnovsk. Al op 23 november heeft de militaire inlichtingendienst gewaarschuwd tegen Tsjetsjeense acties in Kizljar, maar met die waarschuwingen is kennelijk niets gedaan, zo schreef de Izvestija gisteren. En hoe is het mogelijk geweest dat 250 gewapende strijders zomaar de grens kunnen oversteken? Het waren ook de vragen die president Jeltsin stelde toen hij dinsdag zijn bedremmelde ministers publiekelijk een schrobbering gaf. Maar eenduidige antwoorden zijn er niet gegeven.

Het is niet uitgesloten, zo zei minister van nationaliteitszaken Vjatsjeslav Michalkov gisteren, “dat er in Moskou krachten zijn die gebaat zijn bij het opvlammen van het conflict in Tsjetsjenië. Oorlog schept een markt voor illegale wapenverkopen en andere illegale transacties.” Enkele dagen voor het begin van de gijzeling werden in Dagestan vier Russiche militairen betrapt toen zij grote hoeveelheden wapens en munitie van hun pantservoertuig overlaadden in een autobusje. Zij zijn gearresteerd op verdenking van wapenverkoop.

Arkadi Volski, lid van de Russische delegatie bij de afgebroken vredesonderhandelingen in Grozny, suggereerde gisteravond dat duistere figuren in Moskou de oorlog willen laten oplaaien om president Jeltsin in de problemen te brengen, of juist om de president de mogelijkheid te geven de oorlog met zeer harde hand te beëindigen vóór de presidentverkiezingen in juni. In Rusland staat heel het politieke leven in het teken van die verkiezingen en Volski verwachtte dat Jeltsin met het oog daarop de Tsjetsjeense gijzelnemers die nu bij de grens vaststaan, niet levend zal laten gaan. “Er zal misschien een overeenkomst worden gesloten, maar de Tsjetsjenen zullen, eenmaal over de grens, niet ver komen.”

    • Hans Nijenhuis