Bijzondere platen- en cd-zaken in Londen; Terug naar vinyl

Wie op zoek is naar bijzondere cd's of oude platen, in welk genre ook, heeft de grootste kans van slagen in Londen. In en om Rupert Street (Soho) en in Camden High Street, waar het wemelt van platenwinkels en -kraampjes.

Rupert Street in het hart van Soho is één van de meest bedrijvige straten van Londen. Kooplui prijzen er luidkeels hun waren aan evenals - op een wat lager volume - de vrouwen die nonchalant in deuropeningen staan geleund en de wandelaar joviaal met 'love' aanspreken. Dit even kleurrijke als morsige deel van Soho is een paradijs voor liefhebbers van platen en cd's. In Rupert Street en - direct in het verlengde - Berwick Street bevinden zich veel platenzaken die koopjesjagers en verzamelaars zullen behagen. Dat begint al op de markt. Tegenover een zaak in adult video's (met in de etalage een bijna verdroogde yucca), staat een kraam met cd's met prijzen van ƒ 1,- tot ƒ 11,-. Stickertjes met de tekst: 'Promotional record: Not for sale' verraden de herkomst.

Pal naast de doodzieke yucca bevindt zich Cheapo Cheapo records: drie verdiepingen volgestouwd met platen, cd's en cassettes. Op de klassieke afdeling is de hoop op ordening lang geleden opgegeven, overal staan uitpuilende dozen en ook de grote ijzeren klaprekken die op de gekste plaatsen aan de wanden zijn bevestigd, vormen een serieuze belemmering bij het bewegen. Cheapo heeft een aardige sortering nieuwe pop-cd's voor prijzen van even boven de ƒ 10,-. Onder de platen (het grootste deel van de voorraad) zitten veel curiosa. De bak met Israelische muziek biedt Songs From The Yom Kippur War, verderop staan elpees met Kuckuckswalzer en voor nog geen tientje is The wisdom and humour of Ronald Reagan verkrijgbaar. Groot is ook de sortering regimentsorkesten, met titels als God Bless The Prince Of Wales.

Ook het even verderop gelegen Mr. CD woekert met de ruimte: de alfabetische rangschikking is moeilijk te volgen: soms dient eerst verticaal (d.w.z. aan de wand), vervolgens horizontaal (een uitbouw op heuphoogte) en tot slot nog in verspreide kartonnen doosjes te worden gezocht. Prijzen lopen uiteen van 9 of 10 pond voor splinternieuwe releases (zo'n ƒ 12,- goedkoper dan in Nederland) tot drie of vier pond in de overvloedig gevulde 'bargain basement'.

Op geringe afstand van het huis waar ooit Karl Marx woonde, is 58 Dean Street records gevestigd. Vooral verzamelaars bezoeken deze in soundtracks en 'nostalgia' gespecialiseerde winkel. “Sommige mensen gaan glimmend van plezier de zaak uit met die ene plaat waar ze jaren naar hebben gezocht”, zegt eigenaar Philip Masheter. Hij kwam ooit als klant binnen, kreeg een baantje aangeboden en is 'nooit meer weggegaan'. Platen maken het grootste deel van de voorraad uit. Masheter: “De ware verzamelaar zal altijd de voorkeur aan vinyl blijven geven.” Maar op cd-gebied gebeuren mooie dingen, zoals de muziek van de film Spartacus. “Twee uur materiaal dat tot dusverre maar voor een klein deel op plaat beschikbaar was.” De duurste platen kosten ruim ƒ 100,-: de soundtrack van Barbarella ('rond die film is een cultus ontstaan') bijvoorbeeld, of zeldzame lp's van John Barry. Masheter kent een klant die zijn platen nooit draait, uit angst voor beschadigingen.

In The Black Music Centre houden ze niet van nieuwsgierige mensen met notitieblokjes. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de vele 'yard-tapes' die hier over de toonbank gaan: cassettes waarop een keur aan nieuwe Jamaicaanse muziek te horen valt. De uitvoerende artiesten worden geen cent wijzer van deze geïmporteerde huisvlijt.

Ook de vele 'bootlegs' die op Camden High Street verkocht worden, zullen auteursrechtenorganisaties een doorn in het oog zijn. Deze (doorgaans live gemaakte) muziekopnamen zijn niet door de betreffende artiest(en) geautoriseerd. In hoeverre het illegale, dan wel semi-legale waar betreft is overigens niet helemaal duidelijk: de (Italiaanse) maatschappijen staan met naam en telefoonnummer op de cd-inlays vermeld en de opnamen wekken nogal eens de indruk rechtstreeks van het mengpaneel afkomstig te zijn. Tien jaar geleden was de geluidskwaliteit van de gemiddelde bootleg nog uiterst pover, maar daar heeft de voortschrijdende techniek verandering in gebracht. In aanmerking genomen dat er live niet altijd foutloos gemusiceerd wordt en de mixage minder goed is dan bij studio-opnamen, is de kwaliteit opmerkelijk hoog. Van Bob Dylan zijn meer dan 40 titels beschikbaar, van de heavy metal groep Metallica ruim 35. Van een relatieve nieuwkomer als Tori Amos zijn inmiddels 12 (!) ongeautoriseerde concertregistraties verkrijgbaar. De fan kan hier ook de (zeldzame) cd kopen die de zangeres als een jeugdzonde beschouwt.

De kraampjes aan Camden High Street beschikken eveneens over veel 'ultrarare' materiaal. Een cd van the Waterboys met de koddige titel In the studio bijvoorbeeld, of opnamen van The Rolling Stones die het album Tattoo You nimmer hebben gehaald.

Meer nog dan in Soho, zijn de 19 platenzaken in Camden Town op een klein oppervlak geconcentreerd. Kraampjes zijn meegerekend, dus bij slecht weer zal het aantal wat lager uitvallen. Het is hier popmuziek wat de klok slaat, hoewel de Music & Video Exchange ('Nothing legal refused') en het even verderop gelegen Rhytm Records ook jazz, blues, folk en salsa verkopen.

Voor klassieke muziek keren we terug naar Soho. '40.000 lp's in stock' meldt de etalageruit van Harold Moore trots. De winkel is in tweeën gedeeld: de cd-afdeling op de begane grond oogt met z'n truttige doosjes nogal saai, beneden is opwindender nering te vinden. En niet alleen omdat de (soms stokoude) platenhoezen meer tot de verbeelding spreken. Hier zijn tenminste curiosa te vinden: een verrassend grote hoeveelheid platen op 10 inch formaat (groter dan single, kleiner dan lp). Een voorraadje 4-track tapes. Indrukwekkend ogende platensets, gevat in met linnen of leer beklede dozen. Het mooiste verzamelobject is ongetwijfeld een platenset van 'Der Ring des Nibelungen', gevat in een houten kastje en met een afzonderlijke luxe cassette voor elke plaat. Het geheel oogt als een encyclopedie en kost een kleine duizend gulden.

- The Black Music Centre (Sarah's / Daddy Kool), Berwick Street 12 (Soho): Veel Motown, Disco, Soul, Ska, Reggae, Two-Tone, Hip Hop en Rap. Vooral platen.

- Cheapo Cheapo, Rupert Street 53 (Soho): Rommelige zaak. Cassettes, cd's en platen in alle mogelijke genres. Zeer goedkoop. Ook het aanbod van de marktkraam voor de deur is de moeite waard.

- 58 Dean Street Records (Soho): Grote collectie soundtracks op cd en (vooral) lp.

- Dingwall Free House, Camden Lock (Camden Town): Hal met uiteenlopende standjes, waaronder platenzaken. Kraampjes met bootlegs zijn ook op het plein ervóór te vinden.

- Dress Circle, Monmouth Street 57 / 59: Soundtracks en Nostalgia (alleen op cd).

- Harold Moore, Great Marlborough Street 2 (Soho): 40.000 klassieke cd's en lp's.

- MDC, Rathbone Place 33 / 34 (nabij Oxford Street): Klassieke cd's. Speciale discount-store tien meter verderop - Andere MDC vestigingen: St. Martins Lane, Thurloe Street, Creed Lane en The Strand

- Mr. CD, Berwick Street 80 (Soho): Grote sortering goedkope cd's. Veel nieuwe releases voor 10 pond.

- Music & Video Exchange, Camden High Street 229 (Camden Town): Uitgebreide sortering popmuziek op drie verdiepingen

- Ray's Jazz Shop, Monmouth Street 6: Ruime sortering jazz

- Reckless Record, Berwick Street 30 (Soho): Popmuziek, vooral 'independents'. Veel tweedehands lp's.

- Rhythm Records, Camden High Street 281 (Camden Town): Grote selectie pop, jazz, funk, blues, salsa en folk

- Shakedown Records, Inverness Street 24 (Camden Town): Onderverdeeld in (pop) subgenres als Rocksteady, Grunge, Gothic, Psychobilly en Oi.

- The Vinyl Experience, Hanway Street 18 (bij Tottenham Court Road): Popmuziek: veel 'collectables' en oude muziektijdschriften

    • Erik Spaans