2001 (1)

Het is niet interessant, maar eerder verbazingwekkend dat er verschil van mening kan bestaan omtrent het precieze begin van de 21e eeuw. Het is ronduit onbegrijpelijk dat Bruno Ernst ('Begint de 21e eeuw pas in 2001?', W&O 28 december) zoveel verwarring weet te scheppen rond de kwestie '2000' of '2001' en de lezer zelfs wil doen geloven dat de beantwoording van dit 'vraagstuk' de logica overstijgt en terug zou zijn te voeren op een conventie. Het probleem is dat de logica te vroeg aan de kant wordt geschoven. Mocht er al sprake zijn van een ontsporing in een redenering of gedachtenproces, dan is dat niet te wijten aan 'taalkundige eigenaardigheden' maar aan onzindelijk denken: Qui numerare incipit errare incipit.

Volgens Bruno Ernst leidt de gelijkstelling van onze tijdrekening met de leeftijd van Christus tot de onmvermijdelijke conclusie dat de 21e eeuw begint op 1 januari 2000. Volgens een uit de zesde eeuw stammende conventie die het begin van onze jaartelling vastlegde op 1 januari van het jaar 1, begint de 21e eeuw daarentegen op 1 januari 2001. In werkelijkheid leiden beide redeneringen tot dezelfde conclusie. De conclusie die zou volgen uit de eerstgenoemde redenering is niet gewoon door een 'menselijke beslissing' terzijde geschoven, zij is simpelweg incorrect. Het probleem ligt daarbij niet in het gelijkstellen van onze tijdrekening aan de leeftijd van Christus, maar in het verwarren van tijdstippen en perioden (de tijdspannes tussen twee tijdstippen). Het tijdstip nul op een tijdlijn markeert het einde van jaar 'min één' (31 december 1 vC) en het begin van jaar één (op 1 januari 1 nC). Op 31-12-01 is jaar 1 dus verstreken en op 1-01-02 begint jaar 2 (Christus is een jaar oud en begint aan zijn tweede levensjaar, net als onze kalender). Dit betekent dat de eerste eeuw van onze jaartelling eindigde op 31-12-100. Geheel conform dseze telling eindigt de twintigste eeuw op 31-12-2000 en start het derde millenium op 1-01-2001. Indien Ernst bij zijn tijdlijn in figuur 1 '31-12' bij de jaartallen had geschreven en bij zijn tijdlijn in figuur 2 '1-01', dan was duidelijk geweest dat beide bovengenoemde redeneringen leiden tot dezelfde conclusie. Handiger is evenwel om de jaartallen in een tijdlijn niet boven de tijdstippen te plaatsen, maar tussen de tijdstippen. Elke verwarring is dan uitgesloten. De vermeende merkwaardige asymmetrie rond het begin van onze jaartelling is daarmee ook gelijk uit de wereld geholpen.

Indien volgens traditie vol verwachting wordt uitgekeken naar 31 december 1999 als laatste dag van de eeuw, dan is dat weliswaar onterecht maar de festiviteiten zullen er niet minder om zijn. Laten we gewoon het gehele jaar 2000 feest vieren, dan kan dat jaar op 31 december (terecht) met een grote klapper worden afgesloten.

    • Winfried G. Hallerbach