Vledderveense 'Jodenweg' nu omstreden

VLEDDERVEEN, 10 JAN. Is de straatnaam 'Jodenweg' kwetsend voor de joodse bevolkingsgroep? Roept die associaties op aan een flauwe woordgrap: “joden weg”? In het Drentse Vledderveen staat de benaming van een deels verharde zandweg tussen Vledder en Vledderveen nu ter discussie.

De weg, waaraan joodse Nederlanders in 1942 door de bezetter gedwongen te werk werden gesteld, kreeg tien jaar geleden de officiële naam Jodenweg. Een grote zwerfkei met bronzen plaquette is er neergezet als eerbetoon aan de 180 joden die in oktober 1942 vanuit het werkkamp Vledderveen werden overgebracht naar doorgangskamp Westerbork. Vervolgens werden ze gedeporteerd naar vernietigingskampen. Een van de drie barakken van het voormalige werkkamp dient nu als ontmoetingscentrum van het dorp.

In de jaren zestig werd de vijfhonderd meter lange zandweg in de volksmond al Jodenweg genoemd. De gemeente wilde de zandweg in 1986 aanvankelijk Venneweg noemen, maar de Vledderveense bevolking pleitte krachtig voor Jodenweg als eerbetoon aan de omgekomen joden. De gemeente honoreerde het verzoek en het straatnaambord werd geplaatst.

W.Q. Klomp, gepensioneerd jurist van de gemeente Vlaardingen en sinds vier jaar woonachtig in Vledder, stoort zich er echter aan. “Onkies”, vindt hij. “Jodenweg kan verkeerd worden geïnterpreteerd. Jodenlaan, Jodenstraatweg, Jodenpad, ja. Maar met Jodenweg moet je oppassen. Het kan bij bepaalde lieden associaties oproepen als 'weg met de joden'. ” Volgens hem zijn er om die reden weinig straten met de naam 'Beatrixweg' of 'Clausweg'.

In een brief aan het gemeentebestuur pleitte Klomp voor een naamswijziging. Het gemeentebestuur wil daar niet aan. Wethouder L.T. Nieland (ruimtelijke ordening): “De benaming is als eretitel bedoeld. De joden die hier zandwegen moesten verbeteren en aanleggen hadden goede contacten met de plaatselijke bevolking. De dorpelingen gaven pakjes en brieven van familieleden aan hen door.” Nieland is “zeer verbolgen” over de actie van Klomp. “Klomp meent dat hij de wijsheid in pacht heeft, terwijl hij hier nog maar vier jaar woont”, zegt Nieland.

De wethouder onderstreept dat het gemeentebestuur indertijd niet over één nacht ijs is gegaan. “We hebben advies gevraagd aan de Anne Frankstichting en de Vereniging Voormalig Kamp Westerbork. Beide hadden geen enkel probleem met de naam. De joodse echtgenote van de toenmalige burgemeester van Vledder evenmin.” De wethouder is dan ook niet van plan de naam te wijzigen. Welke naam zou het bovendien moeten worden, vraagt hij zich af. “Jodenstraatweg kan niet omdat het voor tweederde een zandpad is. Jodenstraat is evenmin van toepassing, omdat er maar één woning aan staat. Jodenlaan is niet geschikt omdat er geen bomen aan staan.”

Klomp wordt in zijn protest gesteund door het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israel). Adjunct-directeur H.M. Hirschfeld is van oordeel dat 'Jodenweg' associaties kán oproepen aan de vervolging van en moord op miljoenen joden gedurende de Tweede Wereldoorlog. “In de Tweede Wereldoorlog moesten de joden weg en die associatie moet je hier vermijden.” Nieland vindt de afkeurende reactie van het CIDI in de plaatselijke pers “voorbarig”. Maar ergens snapt hij wel dat de naam gevoelig ligt. “Zeker nu de Israelische joden van de Westbank wegmoeten. Maar dat heeft natuurlijk niks met dit straatnaambord te maken”, aldus de wethouder.

Directeur H. Westra van de Anne Frankstichting vindt het “gezocht” om in 'Jodenweg' iets anders te lezen. De discussie over de straatnaam heeft volgens hem ook een positieve zijde. Westra: “De geschiedenis van een deel van de joodse bevolkingsgroep wordt onder de aandacht gebracht.”

    • Karin de Mik