Speciaalkoffie moet bittere smaak branders wegspoelen

ROTTERDAM, 10 JAN. Nestlé doet het met Café à la Carte en Douwe Egberts met Grand Café cappuccino, amaretto of espresso. Koffiebranders proberen met specialiteiten als oploskoffie met nieuwe smaken de tanende consumptie van hun 'gewone' bonenkoffie te compenseren. De oploskoffie moet de bittere smaak wegspoelen van 1995, een jaar waarop koffieboeren en -branders met gemengde gevoelens terugkijken.

De koffiemarkt is in de greep van teruglopende consumptie en grillige prijsbewegingen. Na de opleving van 1994 zette een prijsdaling in die nog steeds aanhoudt. Koffiebranders hebben de neiging die prijsdaling vertraagd door te geven, maar inmiddels is het ook merkbaar voor de consument. Afgelopen oktober verlaagde Douwe Egberts, dat 70 procent van de Nederlandse markt bedient, de prijs van een pak koffie al met een kwartje. DE verlaagt vandaag de prijs voor zijn merken (Douwe Egberts, Van Nelle, Kanis & Gunnink) vandaag opnieuw, met circa 20 cent per pak van 250 gram.

Droogte en vorst in Brazilië veroorzaakten in 1994 een ware prijsexplosie op de koffiemarkt. De koffiebranders berekenden hun hogere inkoopprijzen aan de consument door. Dat versterkte de trend dat consumenten in ontwikkelde landen minder koffie drinken en meer thee en frisdranken. De warme zomer van 1995 maakte het nuttigen van een kopje koffie nóg minder aanlokkelijk.

De gevolgen worden nu zichtbaar. Nestlé, een van de grootste koffiebranders ter wereld, verbond eind november een lagere winstverwachting voor 1995 aan het achterblijven van de koffieconsumptie.

De wereldwijde consumptie van koffie, waarvan 70 procent in de rijke landen wordt gedronken, is vorig jaar naar schatting met vijf tot tien procent gedaald. Amerikanen drinken per persoon nu nog maar de helft van de hoeveelheid koffie die ze begin jaren zestig dronken. Maar ook in Europa drinken vooral jongere consumenten meer vruchtensap, thee en frisdranken.

In Nederland daalde de consumptie van koffie - uitgezonderd oploskoffie - in 1994 al met 2,6 procent. De Vereniging van Nederlandse Koffiebranders en Theepakkers (VNKT) heeft nog geen definitieve cijfers over 1995, maar verwacht niet dat de licht dalende trend is gewijzigd.

Om het tij te keren stoppen koffiebranders veel geld in het aan de man brengen van koffiespecialiteiten als espresso, cappucino en oploskoffie in doosjes, in de Angelaksische wereld gerangschikt onder de verzamelnaam gourmet beans. Een woordvoerder van de vereniging van koffiebranders: “Onze indruk is dat jongeren later 'instappen' bij het koffiedrinken. Daar staat tegenover dat bijvoorbeeld het nuttigen van cappuccino buitenshuis zeer populair is.”

In de VS is die trend inmiddels omgeslagen in een ware rage. Het aantal koffieshops steeg er van circa 200 in 1989 tot meer dan 10.000 in 1995. De consumptie van gourmet beans is een stuk lager dan die van gewone koffie. Daar staat tegenover dat de prijs van speciaalkoffie, en daarmee de marge, een stuk hoger is.

Intussen maken de koffieboeren ironisch genoeg zware tijden door, hoewel de koffieoogsten weer goed zijn. Uit vrees voor ineenstorting van de koffieprijs brachten de koffieproducenten hun voorraden terug tot het laagste niveau in twintig jaar. Desondanks stapten speculanten en beleggingsfondsen vorig jaar massaal uit de koffiemarkt. De prijs van de populaire koffiesoort robusta kelderde tot circa 1.800 dollar per ton op de Londendse termijnmarkt. Die zelfde koffie noteerde in maart 1995 nog ruim 3.300 dollar per ton. Medio 1994 noteerde de robusta nog 4.140 dollar per ton; de hoogste prijs in tien jaar.

De Association of Coffee Producing Countries, die 80 procent van alle produktie vertegenwoordigt, noemt 1995 een “teleurstellend” jaar en ziet nog weinig verbetering. De hoge prijzen in 1994 hadden namelijk als gevolg dat koffieboeren meer land in gebruik namen. De schattingen zijn nu dat de oogst in Brazilië en andere koffieproducerende landen in 1996 hoger zal uitkomen dan vorig jaar, wat de koffieprijs verder zal drukken. De consument zal waarschijnlijk de komende maanden steeds goedkopere koffie op het schap in de supermarkt aantreffen.

    • Paul Wessels