Italië: niemand begrijpt wat gebeurt

ROME, 10 JAN. Is het nu crisis of geen crisis in Italië? Premier Lamberto Dini heeft zijn aftreden aangeboden, maar wil niet weg. Sommige partijen willen hem eigenlijk wegsturen maar durven dat niet goed en zeggen dat hij daarna moet terugkomen. Zelfs een gerenommeerde journalist als Indro Montanelli werpt het hoofd in de schoot. “Iedereen weet wat er gebeurt maar niemand begrijpt het,” schrijft hij. Je kan alleen maar in verwondering toekijken.

Vandaar de verwarring en het gevoel dat alles kan gebeuren in het kamerdebat dat gisteravond is begonnen over de toekomst van het zakenkabinet van Dini. In zijn openingstoespraak waarschuwde de premier voor een kabinetscrisis op de tast', zonder dat een oplossing klaar ligt. Dat zou een schandvlek zijn op het imago van Italië en de “nationale waardigheid” aantasten nu het land voor een half jaar voorzitter is van de Europese Unie.

Dini heeft zelf geen bijdrage gegeven tot de gevraagde duidelijkheid. Hij was op 30 december naar president Scalfaro gegaan om zijn aftreden aan te bieden, zoals hij eind oktober in de Kamer van Afgevaardigden had beloofd. Dini zou opstappen als zijn zakenkabinet de gestelde doelen had bereikt. Scalfaro wees dat aftreden af en stuurde Dini naar het parlement, maar gisteren waakte de premier er zorgvuldig voor zelf zijn aftreden aan te bieden. Als mediamagnaat Silvio Berlusconi en zijn bondgenoten zijn zakenkabinet naar huis willen sturen en willen vervangen door een kabinet met politiek-gekleurde ministers, moeten ze daar zelf maar de verantwoordelijkheid voor nemen met een motie van wantrouwen. Aan het eind van de ochtend lag zo'n motie er nog niet.

Volgens Dini zijn er nu drie opties: meteen opnieuw gaan kiezen, wachten met verkiezingen tot aan het einde van het Europese semester, of een brede coalitie vormen om een aantal hervormingen door te voeren. Hij maakte duidelijk dat hij voor alle drie de opties beschikbaar is en zei dat het parlement hieruit moet kiezen. Maar dat is nu een optelsom van minderheden geworden. De meningsverschillen lopen dwars door de politieke blokken heen. Alleen de Nationale Alliantie (ex-neofascisten) en de communisten willen meteen gaan kiezen. Berlusconi zegt dat ook, maar niemand gelooft hem. Zo'n brede coalitie, voorgesteld door Berlusconi, lijkt moeilijk haalbaar omdat iedereen wel wil hervormen, maar dan langs sterk verschillende lijnen. De Lega Nord fietst daar tussendoor met een voorstel voor een grondwetgevende vergadering die Italië moet veranderen in een federale staat. Dan maar wachten tot het einde van het Europese semester, als een gebaar naar de partners? De politieke blokken zijn onzeker. Maar de drie grootste kranten waarschuwen vanmorgen eensgezind tegen doormodderen. De Corriere della Sera: “Bespaar ons het vooruitzicht van een paar maanden tijdwinst ... om ons daarna in dezelfde onuitstaanbare warboel te bevinden.”

    • Marc Leijendekker