Fundamentalist formateur in seculier Turkije

ANKARA, 10 JAN. Voor het eerst in de ruim 70-jarige geschiedenis van de seculiere Turkse republiek heeft de leider van een moslim-fundamentalistische partij opdracht gekregen om een (coalitie-)regering te vormen.

De Turkse president Süleyman Demirel liet gisteren weten dat gezien de uitslag van de parlementsverkiezingen op 24 december - geen enkele partij behaalde de absolute meerderheid - er voor hem niets anders op zat dan de grootste partij als eerste de formatie-opdracht te verstrekken. Voordat Demirel Necmettin Erbakan van de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij als formateur benoemde, sprak hij met de leiders van de vijf politieke partijen die in het nieuwe parlement zijn vertegenwoordigd.

Erbakan zelf schat de kans dat hij in staat is een coalitieregering tot stand te brengen op “100 procent” en hij heeft de andere politieke partijen opgeroepen hem met open vizier tegemoet te treden. Demissionair premier Tansu Çiller van de Partij van het Juiste Pad heeft evenwel van het begin af aan onderstreept niet met de Welvaartspartij te willen samenwerken. Ook Mesut Yilmaz van de Moederlandpartij ziet ondanks de animositeit tussen hem en Çiller nog steeds het meeste heil in een rechtse coalitieregering.

Deze twee partijen beschikken slechts over 267 van de 550 zetels in het parlement en hebben daarom de steun nodig van een van de twee sociaal-democratische partijen. Bülent Ecevit van de Democratisch Linkse Partij is wel bereid om de regering vanuit het parlement te ondersteunen. Het grote struikelblok is nog steeds het premierschap. Çiller en Yilmaz betwisten elkaar het recht daarop. Om dat probleem uit de weg te ruimen en een regeringsprogramma op te stellen dat de steun heeft van beide partijen, wordt er sinds enkele dagen naarstig onderhandeld tussen vertegenwoordigers van de Partij van het Juiste Pad en de Moederlandpartij. Er wordt geproken over een roulerend premierschap, bij voorbeeld zoals in de jaren tachtig in Israel.

Intussen blijft Erbakan de twee rechtse partijen bestoken met coalitievoorstellen. De media speculeren dat de fundamentalisten zelfs zo ver willen gaan om een eventuele coalitie-partner meer ministersposten toe te kennen dan waarop deze gezien de verhoudingen recht heeft. Erbakan maakte gisteren tevens duidelijk dat mochten de andere partijen desondanks hun deuren gesloten houden voor de Welvaartspartij, hij zijn formatie-opdracht aan Demirel terug zal geven. “Maar ook de rol van belangrijkste oppositie-partij zal de Welvaartspartij uiteindelijk ten goede komen”, voorspelde Erbakan. In de jaren zeventig was hij twee keer vice-premier. Maar zijn toenmalige Partij van Nationaal Behoud was een stuk minder minder fundamentalistisch dan de huidige Welvaartspartij.

    • Froukje Santing