First lady Hillary onder vuur, president in een lastig parket

WASHINGTON, 10 JAN. Steeds openlijker wordt de geloofwaardigheid van Hillary Rodham Clinton in de Amerikaanse pers in twijfel getrokken. De echtgenote van de president, tevens een van zijn belangrijkste politieke adviseurs, dreigt haar man daardoor in een lastig parket te brengen. HRC, zoals ze in het Witte Huis wel wordt genoemd, ligt onder vuur - voor haar betrokkenheid bij een corrupte spaarbank in de jaren tachtig, voor haar rol bij een aantal crisissituaties in het begin van Clintons presidentschap, en vooral vanwege de manier waarop ze onderzoek naar die kwesties tegengewerkt lijkt te hebben.

En tegelijk wordt ook de president zelf weer geconfronteerd met een schandaal. De vrouw die hem heeft aangeklaagd wegens ongewenste intimiteiten, Paula Jones, hoeft niet te wachten tot hij niet meer in functie is om hem voor het gerecht te kunnen dagen, zo oordeelde een federaal hof van beroep gisteren. Een advocaat van de president zei dat hij tegen dit vonnis in beroep zal gaan.

Hillary Clinton had deze week een publiciteitsoffensief zullen ontketenen voor haar boek It Takes a Village, and Other Lessons Children Teach Us, over kinderen en opvoeding, eerste druk: 350.000 exemplaren. Met een reeks interviews en een tournee langs negen steden kon ze aan het begin van dit verkiezingsjaar haar imago eens flink oppoetsen. Ze zou in de schijnwerpers staan als moeder en echtgenote (in het boek schrijft ze onder meer over de opvoeding van haar eigen dochter en over haar huwelijk), en nu eens niet als de drammerige en linkse kenau waar velen haar voor houden. Maar nu ziet het er naar uit dat ze zich de komende tijd vooral moet verdedigen tegen beschuldigingen dat ze een loopje heeft genomen met de waarheid, of zelfs een geboren leugenaar is.

“Amerikanen van alle politieke overtuigingen”, schreef columnist William Safire maandag in The New York Times, “komen tot het bedroevende besef dat onze First Lady - een vrouw met onbetwiste talenten die een voorbeeld was voor velen van haar generatie - een geboren leugenaar is.” Safire, befaamd om zijn scherpe commentaren en om de rubriek waarin hij nieuw taalgebruik boekstaaft, benoemde heel direct wat andere auteurs nog “het geloofwaardigheidsprobleem” van Hillary Clinton noemen. De afgelopen week is een aantal documenten boven water gekomen waarvan de inhoud niet te rijmen valt met verklaringen die zij heeft afgelegd.

De president was des duivels over het stuk van Safire, die ooit toespraken schreef voor president Nixon. “Columnisten hebben het recht te schrijven wat ze willen”, zei Clintons woordvoerder gisteren, “zelfs als het een schandelijke persoonlijke aanval is, niet gebaseerd op feiten. De president zou, als hij geen president was geweest, een krachtiger reactie hebben gegeven ... op de brug van de heer Safire's neus”.

Pagina 5: Documenten brengen Hillary in problemen

Dat mag schertsend zijn gezegd, de column van Safire was serieus en de problemen van Hillary Clinton zijn dat ook. Dit weekeinde gaf het Witte Huis lijsten vrij, twee jaar nadat onderzoekers van het Congres daarom hadden gevraagd, waarop de uren staan aangegeven die mevrouw Clinton als advocaat in Arkansas haar cliënten in rekening bracht. De lijsten tonen onder meer aan dat ze veertien besprekingen heeft gehad over een project waarvan ze formeel heeft verklaard: “Ik geloof niet dat ik daar iets over wist.”

Regelmatig, vijftien maanden lang één uur per week, blijkt ze werk gedaan te hebben voor de corrupte spaarbank Madison Guaranty Savings & Loan, die later failliet zou gaan, terwijl ze herhaaldelijk gezegd heeft dat haar betrokkenheid bij die bank minimaal was. De eigenaar van de bank was de zakenpartner van de Clintons in het mislukte onroerend-goedproject Whitewater.

De lijsten zijn eigenlijk kopieën, de originelen zijn verdwenen uit de archieven van het advocatenkantoor waar mevrouw Clinton werkte en nog altijd spoorloos. De kopieën werden aangetroffen in het privé-gedeelte van het Witte Huis door een medewerker van de presidentiële staf. Waarom ze niet eerder zijn gevonden kon het Witte Huis niet zeggen. Volgens Republikeinse Congresleden zijn de lijsten kort na de zelfmoord van de juridische adviseur van de Clintons, Vincent Foster, uit diens kantoor overgebracht naar de privévertrekken, om te voorkomen dat justitie ze zou zien.

Vorige week dook in het Witte Huis nog een ander compromitterend document op: een memorandum van de voormalige directeur administratieve zaken van het Witte Huis. Uit dat stuk kwam naar voren dat Hillary Clinton, in tegenstelling tot verklaringen van haarzelf en het Witte Huis, wel degelijk de drijvende kracht was achter het overhaaste en onbezonnen ontslag, in 1993, van zeven medewerkers van het reisbureau van het Witte Huis.

Dat alles bewijst nog niet dat Hillary Clinton de wet heeft overtreden. Het lijkt er meer op dat ze feiten die genant en wellicht politiek schadelijk waren, heeft willen maskeren - waarmee ze vervolgens een veel ernstiger probleem creeërde dan ze probeerde te verbergen.

Een onderzoekscommissie van de Senaat onder leiding van de Republikeinse senator D'Amato van New York heeft al een groot aantal getuigen gehoord in al deze kwesties, maar nog niet de First Lady. Nu het onderzoek zich meer toespitst op haar rol, zal de commissie moeten afwegen of ze haar zullen oproepen om te getuigen.

De verwijten van het Witte Huis dat D'Amato alleen gedreven wordt door partijpolitieke motieven zullen nog toenemen als hij haar oproept. Er is niets aan de hand, stellen de Clintons en hun medestanders keer op keer, er is alleen een vendetta aan de gang van de Republikeinen. Maar ondertussen manoeuvreert het Witte Huis steeds zo alsof het wel iets te verbergen heeft. Na jaren van onderzoek zijn er nog altijd veel onbeantwoorde vragen en verdwenen documenten.

Ondertussen is de populariteit van Hillary Clinton onder de bevolking groot, 59 procent van de Amerikanen zou haar positief waarderen. Maar 45 procent gelooft dat ze betrokken is bij een cover-up, een verdoezeling van feiten.