Lockheed Martin neemt Loral over; Wapenfusies geven VS grote voorsprong op Europa

ROTTERDAM, 9 JAN. Lockheed Martin, de grootste wapenfabrikant van de Verenigde Staten, neemt Loral over, een vooraanstaande producent van elektronische defensie- en informatiesystemen. Lockheed Martin betaalt daarvoor 9,1 miljard dollar (14,7 miljard gulden). Door deze transactie neemt de omzet van de wapengigant toe van 23,5 miljard naar ongeveer 30 miljard dollar en groeit het aantal werknemers naar 203.000.

In de orderboeken van de nieuwe combinatie is voor 47 miljard dollar genoteerd. Lockheed Martin neemt, volgens een woordvoerder van het bedrijf, niet heel Loral over maar wel de voornaamste divisies van dat bedrijf. Ook zullen beide ondernemingen een nieuwe en afzonderlijke ruimtevaartonderneming beginnen onder de naam Loral Space.

Lockheed Martin en Loral passen volgens analisten goed bij elkaar. Lockheed heeft als fabrikant van de F-16 en van de toekomstige generatie F-22 straaljagers een sterke positie in sector gevechtsvliegtuigen. Het bedrijf produceert verder raketten, ruimtevaartuigen en gecompliceerde elektronica. Loral heeft een ruime en zeer gespreide hoeveelheid belangen in defensie-elektronica. Beide ondernemingen nemen deel aan het Star Wars-programma ter beveiliging tegen vijandelijke raketaanvallen.

De overname is de tweede in de Amerikaanse defensie-industrie binnen een week. Afgelopen woensdag kocht Nortrop Grumman namelijk voor 3,6 miljard dollar (5,8 miljard gulden) de defensietak van Westinghouse.

Dergelijke mammoetfusies zijn in de VS routine geworden sinds de defensiebegroting door het einde van de Koude Oorlog scherp daalde: van 370 miljard dollar tien jaar geleden tot ongeveer 260 miljard nu. De saneringsgolf begon pas goed in 1992 toen General Dynamics z'n voornaamste bedrijfsonderdelen verkocht aan concurrenten. Het bedrijf zit nu alleen nog in atoomonderzeëers en gevechtswagens. Vorig jaar leidde de grootste fusie - die tussen Lockheed en Martin Marietta - tot de geboorte van Lockeed Martin, Amerika's grootste wapenfabrikant, met een jaaromzet van 23 miljard dollar vier keer zo groot als British Aerospace, Europa's grootste militaire producent.

Nadien verorberde Northrop collega Grumman voor 2,2 miljard, terwijl Raytheon eerder dit jaar E-systems annexeerde voor 2,3 miljard dollar. Volgens serieuze maar nog niet formeel bevestigde berichten zijn nu ook Boeing en McDonnell Douglas in gesprek over een mogelijke fusie. Vermoedelijk betreft dat alleen hun defensie-activiteiten omdat een samengaan van hun civiele vliegtuigbouw-sectoren een te grote machtsconcentratie zou opleveren en zou worden verboden door Washington. Het adviesbureau Booz Allen schatte vorig jaar dat er van de top-100 van Amerikaanse defensiebedrijven in 2000 niet meer dan 20 à 25 zullen overblijven. Het Pentagon steunt de drastische saneringgolf in de Amerikaanse defensie-industrie die daar zelf ook zichtbaar wel bij vaart. Want die zorgt in een krimpende bedrijfstak met geslonken budgetten voor de schaalvoordelen die noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van nieuwe en steeds kostbaarder wapensystemen.

In het door nationale grenzen verdeelde Europa, waar de defensiebudgetten evenzeer zijn gedecimeerd, laat een even noodzakelijke sanering van deze omvang nog altijd op zich wachten. Daardoor beginnen Europa's wapenfabrikanten ten opzichte van de Amerikaanse concurrentie te lijken op stagnerende dwergen. Met alle onplezierige gevolgen vandien voor een strategische tak van bedrijvigheid die (nog) honderdduizenden werk biedt. De ontluikende suprematie van de Amerikaanse wapenmakers uit zich bij voorbeeld op de wereldwapenmarkt. Beheerste Europa in 1991 nog 40 procent van die markt tegen de VS 32 procent, in 1993 was Europa geduikeld naar 28 procent en stegen de Amerikanen naar 49 procent.

Het Amerikaanse overwicht bleek eerder dit jaar ook duidelijk tijdens de grote luchtvaartbeurs op Le Bourget bij Parijs. Daar stalen de Amerikanen zonder meer de show met geavanceerde produkten als de B-2 Stealth-bommenwerper van Northrop, Boeings verticaal stijgende en vervolgens horizontaal wegvliegende V-22, en McDonnell Douglas' nieuwe C-17 vrachttoestel.

“Wij worden geconfronteerd met een Amerikaanse dominantie in onze bedrijfstak”, erkende toen DASA-topman Manfred Bisschoff op een persconferentie. “Onze nationale markten zijn gewoon te klein geworden en Europa moet daarom ook op defensieterrein als één geheel gaan optreden.” Ook zijn collega Louis Gallois van het Franse Aérospatiale zei dat Europa het proces van rationalisatie moest opvoeren.

Hoewel het gevoel van urgentie in Europa's wapensector dus stijgt, blijken pan-Europese fusies als gevolg van nationale gevoeligheden nauwelijks haalbaar. Daarom moeten de Europeanen zich vooralsnog beperken tot minder vergaande opties, zoals samenwerking of zelfs samengaan op deelterreinen. Zo hebben DASA en Aérospatale al enkele jaren geleden hun helikopter-activiteiten gebundeld in Eurocopter. En vorige maand brachten zij hun divisies raketten- en satellietenbouw samen in de nieuwe ondernemingen European Missile Systems te Parijs en European Satellite Industries in München. Ook eind vorig jaar besloten British Aerospace en het Franse Dassault tot de oprichting van een joint venture waarin zij hun gevechtsvliegtuigtechnologie samenbrengen..

Blijft het verspillende feit dat er in de sectoren militaire luchtvaart en raketten in de VS tien grotere spelers zijn overgebleven en in Europa met zijn aanzienlijk kleinere defensiemarkt nog twintig.