Eigenzinnige bouwer aan Europa

BRUSSEL, 9 JAN. Mitterrand wordt in Brussel herdacht als een staatsman die zich heeft ingezet voor de Europese eenwording.

“De veertien jaar van zijn presidentsschap zijn buitengewoon vruchtbaar geweest voor de Europese integratie”, zo verklaarde gisteren Jacques Santer, voorzitter van de Europese Commissie.

Santer zei dat de Europese Unie met het overlijden van Mitterrand “een van de meeste hartstochtelijke en invloedrijke voorvechters van de Europese zaak” had verloren. De Belgische premier, Jean-Luc Dehaene, roemde gisteren de “inspirerende en stimulerende invloed” van Mitterrand op het proces van Europese eenwording.

Dat Mitterrand, ondanks zijn Europese gezindheid, steevast de Franse belangen in het oog hield, daaraan twijfelt niemand in Brussel.

Met een mengeling van bewondering en angst werd in 1992 Mitterrands aankondiging begroet om het Verdrag van Maastricht aan een referendum te onderwerpen. Mitterrand wilde daarmee in een klap Europa overtuigen van de Europese gezindheid van Frankrijk.

In de hitte van hoogoplopende discussies over de landbouwhervormingen en in de verwarring over het aanvankelijke Deense 'nee' tegen Maastricht, liep Mitterrands volksraadpleging uit op een gok, die hij met de hakken over de sloot won. Hoewel misschien beter niet van een echte overwinning kan worden gesproken. Het resultaat was immers dat er een diepe kloof in de Franse meningsvorming zichtbaar werd.

Het besluit om een referendum te houden, paste bij de stijl van Mitterrand: eigenzinning, berekenend maar toch ook impulsief en uitdagend.

Zo liet Mitterrand zich in ieder geval kennen toen hij na afloop van de de Europese top in Lissabon, juni 1992, plotseling en zonder de andere regeringsleiders daarvan op de hoogte te stellen, naar Sarajevo vertrok om de moslim-bevolking een hart onder de riem te steken. Een groots gebaar, maar daar bleef het bij, zo stelden waarnemers in Brussel achteraf vast. “Van een echt ex-Joegoslavië-beleid was geen sprake”.