Kerkhof filmt Haags festival als incrowd-feestje

The Crossing Border Tapes, Ned.3, 23.09u.

We moeten hier poëzie, muziek, hiphop en rock, plugged en unplugged allemaal samen brengen, aldus de Belgische schrijver Herman Brusselmans over het Crossing Border Festival, op film vastgelegd door cineast Ian Kerkhof. Zijn documentaire, The Crossing Border Tapes, is vanavond te zien bij de VPRO.

Het Haagse festival, dat vorig jaar september voor de derde maal plaatsvond, wil vooral grensoverschrijdend zijn. Stand-up literature, in het Nederlands zoiets als 'gesproken woordkunst', heet het wat de artiesten op de diverse podia deden. Onder de ongeveer zeventig artiesten bevonden zich behalve de Amerikaanse rockzanger Henry Rollins, voormalig lid van de band Black Flag en schrijver van het boek Get in the Van ook Blixa Bargeld van de Duitse Einstürzende Neubauten, Abraham Rodriquez, auteur van Spidertown, de Londense triphop-formatie Earthling en ex-Van Der Graaf Generator zanger Peter Hammill. Uit Nederland waren er onder meer optredens van Karin Spaink en het duo Rob van Erkelens en Arjen Witte.

De documentaire van Ian Kerkhof cirkelt rond de centrale figuur van Herman Brusselmans, die slechts zijdelings in het festival geïnteresseerd is, eigenlijk is het hem maar om één ding te doen; het weer goed maken met zijn vriendin.

De terugkerende scènes met Brusselmans, waarin deze langs de neus weg wat willekeurige opmerkingen maakt, zetten de toon voor de rest van de film. Zo filmt Kerkhof niet alleen de artiesten op het podium maar ook in de kleedkamers en de kroeg. Ook het lege podium fungeert als lokatie. voor gesprekjes met artiesten, die net als Brusselmans het festival niet al te serieus lijken te nemen.

De manier waarop Kerkhof zijn materiaal heeft vastgelegd versterkt dat nog. Zo komen sommige artiesten in beeld zonder dat de kijker weet wie of wat ze zijn; hun namen worden niet vermeld. Dat is, laat Kerkhof weten, omdat hij ervoor heeft gekozen een artiest pas te introduceren als hij voor de film belangrijk wordt. Voor de kijker is dat alleen maar verwarrend.

Sinds de uitzending van het VPRO programma Zomergasten, waarin Kerkhof zijn favoriete televisieavond mocht samenstellen, weten we dat Ian Kerkhof zich een formalist noemt; de vorm is belangrijker dan de inhoud Bij het zien van deze documentaire wordt duidelijk wat dat precies betekent. Zo is het cameragebruik opvallend; vanuit alle hoeken en standen wordt er gefilmd, er wordt gedraaid en gezoomd en de camera komt vaak zo close-up dat we tot in de neusgaten van Brusselmans kunnen kijken. Het is weer eens wat anders, maar het voortdurend bewegen irriteert snel. Bij het optreden van Blixa Bargeld, die op het ritme van de muziek in de microfoon brult, loopt de montage min of meer synchroon met zijn verrichtingen, wat een effect geeft alsof er in de disco is opgenomen.

In een speelfilm werkt het misschien wel, maar The Crossing Border Tapes wil een documentaire zijn en hier begeeft Kerkhof zich wel heel ver van de objectieve registratie. Het ziet er allemaal nogal off the record uit en de kijker krijgt het gevoel dat hij zich op een incrowd-feestje bevindt. Je hoort er toch niet helemaal bij.

    • Ilse van der Velden