Franse ex-president Mitterrand dood

PARIJS, 8 JAN. De voormalige Franse president François Mitterrand is vanochtend om half negen op 79-jarige leeftijd overleden in zijn kantoor in de buurt van de Champs de Mars in Parijs. Mitterrand regeerde twee ambtstermijnen, van 1981 tot mei 1995.

Hij was de eerste socialistische president van de Vijfde Republiek en het langstzittende staatshoofd van Frankrijk sinds Napoleon III (1848-1871).

Mitterrand leed al langere tijd aan prostaatkanker, waar hij sinds 1992 twee keer aan was geopereerd. De ziekte deed twijfels rijzen of de president zijn tweede ambtstermijn die mei vorig jaar eindigde, wel zou kunnen uitzitten. Daar slaagde hij uiteindelijk wel in.

President Jacques Chirac, die in presidentsverkiezingen twee keer door Mitterrand werd verslagen, bewees zijn voorganger vanochtend de laatste eer. “Een groot man heeft ons verlaten. Ik groet hem met respect en emotie”, aldus Chirac. De Nederlandse regering verklaarde vanochtend dat met Mitterrand “een groot staatsman is heengegaan, die gedurende de veertien jaar van zijn presidentschap een zeer belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de opbouw van de Europese Unie.”

Mitterrand, in Frankrijk ook wel liefkozend 'Ton Ton' genoemd, was samen met bondskanselier Helmut Kohl van Duitsland een groot voorvechter van Europese integratie. Ten koste van groeiende werkloosheid verdedigde Mitterrand de harde Franse franc en de hoge rente met het doel aan het eind van de eeuw deel te kunnen nemen aan de Economische en Monetaire Unie (EMU).

Aan het einde van zijn politieke carrière voerde Mitterand de 'Grote Werken' uit: een miljardenplan dat het gezicht van Parijs moest veranderen, van de glazen piramide voor het Louvre-museum tot de nieuwe Opera en de Nationale Bibliotheek.

Mitterrand is tijdens de Tweede Wereldoorlog actief geweest in de Franse verzetsbeweging, maar is ook gekritiseerd vanwege zijn samenwerking met regime van Vichy dat met de Duitsers collaboreerde.

De laatste jaren is hij bovendien in opspraak gekomen wegens zijn vriendschap met de collaborerende politiechef René Bousquet, die verantwoordelijk was voor de deportatie van duizenden joden.

Mitterrand werd in 1916 geboren als zoon van een spoorwegbeambte in Jarnac, in het oosten van Frankrijk. Vlak na de oorlog trouwde hij met Danielle Gouze, bij wie hij twee zoons kreeg. Na de oorlog bekleedde Mitterrand elf ministersposten. In 1971, drie jaar na de studentenrevolte die leidde tot versplintering van links-Frankrijk, richtte hij de Socialistische Partij op (de opvolger van de negentiende eeuwse SFIO) en sloot een programmatisch bondgenootschap met de communististische PCF. Bij de presidentsverkiezingen in 1981 versloeg hij onder het motto van 'de stille kracht' zittend president Valéry Giscard d'Estaing en benoemde tot ongenoegen van zijn buitenlandse bondgenoten vier communisten in de regering.

Al in 1983 moest hij hierop terugkomen. De grote vlucht van kapitaal die Frankrijk bedreigde, dwong de president om het ambitieuze socialistische programma in eigen land te ruilen voor een meer Europese oriëntatie. Zo werd toen het nationaliseringsprogramma een halt toegeroepen. In 1986 werd Mitterrand, na een nedelaag in de parlementsverkiezingen, voor het eerst gedwongen de macht te delen met de rechtse oppositie. “We slapen net als katten, met één oog geopend”, zei hij over deze 'cohabitatie'. Toch werd hij in 1988 herkozen.