Veroordeelde eist tbs-plaats in kort geding

SITTARD, 6 JAN. Een 36-jarige gedetineerde in het huis van bewaring in Sittard, die al 35 dagen in hongerstaking is, probeert opname in een tbs-kliniek af te dwingen via een kort geding tegen de staat.

Dat heeft zijn advocaat gisteren bekendgemaakt. De man, die behalve een gevangenisstraf van 32 maanden ook tbs kreeg opgelegd, wilde na tweederde van zijn straftijd zo snel mogelijk naar een tbs-kliniek. Maar omdat de gemiddelde wachttijd voor een tbs-plaats negen maanden is, werd hij op 1 december vorig jaar als 'passant' in een huis van bewaring van Sittard geplaatst.

Vanaf 2 december is de man in hongerstaking om justitie te dwingen hem in een tbs-kliniek op te nemen. Hij neemt geen voedsel tot zich, maar drinkt wel. Om medisch ingrijpen te voorkomen tekende hij op 15 december een officiële non-interventieverklaring. Over zijn huidige toestand geeft het huis van bewaring geen commentaar. Advocaat Van der Biezen: “De rechter kan straks kiezen: of de man krijgt direct of binnen zes maanden een tbs-plaats of hij gaat dood. Hij is immers vastberaden zijn actie door te zetten.”.

Justitie is niet van plan tot snelle plaatsing over te gaan. “Zijn zin krijgt hij niet”, aldus een woordvoerder, “anders krijg je volgende week een heleboel hongerstakers die hetzelfde willen. Het zou ook oneerlijk zijn tegenover de mensen die al maanden op de wachtlijst staan en nu bovenaan staan.” Momenteel wachten 136 gedetineerden in huizen van bewaring op plaatsing in een tbs-kliniek. Hun aantal is sterk gestegen: in 1993 was het aantal wachtenden nog gemiddeld 52.

Eind vorig jaar probeerden enkele andere gedetineerden eveneens via een kort geding een behandeling af te dwingen. In één geval drong de rechtbank van Maastricht aan op 'zo spoedig mogelijke plaatsing'. Twee andere gedetineerden proberen via de rechter schadevergoeding te krijgen voor de anderhalf jaar dat ze op plaatsing hebben gewacht.

In de begroting van Justitie is geld vrijgemaakt om het komende jaar 170 extra tbs-plaatsen te creëren. Een nieuwe tbs-kliniek in Poortugaal zal in de loop van dit jaar gereed zijn en tachtig plaatsen bevatten. Ook onderhandelt Justitie met het ministerie van volksgezondheid om tbs'ers aan het eind van hun behandeling over te kunnen plaaten naar reguliere psychiatrische inrichtingen, zodat in de tbs-klinieken eerder plaatsen vrijkomen.

Het plaatsgebrek wordt veroorzaakt doordat rechters vaker tbs opleggen en minder vaak tot beëindiging van tbs wordt besloten. Gedetineerden verblijven gemiddeld zes jaar in een tbs-kliniek, in zedenzaken acht jaar. Van de mensen die al vijf jaar de tbs-kliniek hebben verlaten, recidiveert volgens de statistieken van Justitie 20 procent in ernstige mate.