RYUTARO HASHIMOTO; Populaire havik

TOKIO, 6 JAN. 'Op weg naar het kabinet-Hashimoto'. Dat was de kop van alle landelijke kranten in Japan vandaag. Niemand in Japan twijfelt eraan dat het parlement donderdag Ryutaro Hashimoto, leider van de Liberaal-Democratische Partij (LDP), tot de nieuwe premier van het land kiest. Met de verkiezing van Hashimoto (58) neemt de assertieve, na-oorlogse generatie definitief het roer over in de Japanse politiek. Hashimoto's grote tegenspeler is Ichiro Ozawa (51), die in 1993 uit de LDP stapte en nu leider is van de oppositiepartij Shinshinto.

Hashimoto wordt in Japan beschouwd als een 'havik'. Hij verwierf vooral populariteit door zijn harde opstelling tegenover de Verenigde Staten. Hashimoto sloot in zijn huidige functie van minister van handel en industrie in het voorjaar van 1995 met de VS een akkoord over de autohandel dat in Japan als een grote overwinning werd beschouwd.

Hashimoto heeft met zijn opponent Ozawa gemeen dat ook hij een grotere, onafhankelijkere rol van Japan in de wereldpolitiek bepleit. Daarmee verwoorden de twee politici een groeiend gevoel van onbehagen over de volgzaamheid van Japan aan de Verenigde Staten sinds de Tweede Wereldoorlog.

In zijn uit 1993 daterende boek 'Een visie op Japan' schrijft Hashimoto dat in een veranderend internationale omgeving landen meer naar hun eigen omstandigheden en belangen moeten kijken. Ook Japan moet zijn eigen belangen, vooral die in het gebied van de Stille Oceaan, als uitgangspunt nemen voor zijn buitenlandse politiek en zich onafhankelijker opstellen tegen de VS en Europa, aldus Hashimoto. Net als Ozawa vindt Hashimoto tevens dat Japan moet streven naar een permanente zetel in de Veiligheidsraad en actief deel moet nemen aan vredesoperaties van de Verenigde Naties. Het sturen van troepen naar het buitenland stuitte tot dusver op grote tegenstand in Japan wegens het belaste verleden van de Tweede Wereldoorlog. Politici als Hashimoto en Ozawa vinden dat het nu tijd is voor Japan om dit verleden achter zich te laten.

Hashimoto en Ozawa hebben niet alleen vergelijkbare standpunten maar ook een gemeenschappelijke achtergrond. Ze hebben allebei gestudeerd aan de Keio-Universiteit en staan daardoor afstandelijker tegenover de bureaucratie die grotendeels uit studenten van de prestigieuze Universiteit van Tokio wordt gerecruteerd. Beiden zijn 'tweede-generatie' politici van de LDP en namen hun kiesdistrict over van hun vader. Binnen de LDP waren ze allebei lid van de factie van de inmiddels overleden Kakuei Tanaka, de geslepen premier die in de jaren zeventig moest opstappen wegens het Lockheed-schandaal maar nimmer zijn invloed achter de schermen verloor. Tanaka had niet meer dan een lagere school opleiding maar was een meester in manipulatie en het verwerven van fondsen. Zijn twee leerlingen zullen nu uiterlijk in 1997 in de komende Lagerhuisverkiezingen om de macht strijden.

    • Hans van der Lugt