Rapper Extince: levende bewijs dat de jeugd deugt

Nederlandstalige rap is een hoofdthema tijdens het Noorderslagfestival, dat vanavond de tiende editie beleeft in het Groningse zalencomplex De Oosterpoort. 'Extince' treedt er op, een Bredanaar die rapt in zijn moerstaal, met scratches van meneer de Uil en juffrouw Ooievaar.

Extince, Osdorp Posse, West Klan en Ouderkerk Kaffers treden 6 januari op tijdens de Noorderslag in de Oosterpoort, Groningen.

Vergeet de nieuwe spellingsregels: Nederlandstalige rappers stellen hun eigen normen bij het verbeteren en verbasteren van de taal. De Amsterdamse Osdorp Posse nam het voortouw met woorden als 'vloeien' (naar het Engelse 'to flow' in de betekenis van kundig en onafgebroken rappen) en 'moederneuker'. Meestal zijn het letterlijke vertalingen uit de Amerikaanse hiphop, maar ook 'bietbijters' en 'godvoordomme' behoren tot het zelfverzonnen jargon. De hitsingle Spraakwater van de Bredase rapper Extince voegt daar het zelfstandig naamwoord 'rijms' aan toe, als equivalent van de 'rhymes' die in de rapmuziek de plaats hebben ingenomen van traditionele songteksten. “Machtige, krachtige, Drs. P-achtige rijms die je bijblijven tot je tachtigste”, rijmt Extince, en: “Ik ben het levende bewijs dat de jeugd deugt!”

Nederlandstalige rap is een hoofdthema tijdens het Noorderslagfestival, dat vanavond de tiende editie beleeft in het Groningse zalencomplex De Oosterpoort. De populariteit van de Osdorp Posse heeft na een spraakmakend optreden tijdens het Lowlands-festival van afgelopen zomer zulke vormen aangenomen, dat rappers Def P en IJsblok hun kunsten in de grote zaal mogen vertonen. De speciaal ingerichte Nederhopkelder zal waarschijnlijk te krap blijken voor Extince, naast andere Nederlandstalige rapgroepen als West Klan, White Wolf en de Ouderkerk Kaffers.

Voor Extince (ware naam Peter Kops) was het met onverhuld Brabantse tongval gerapte Spraakwater in eerste instantie bedoeld als een eenmalig experiment. Op 28-jarige leeftijd behoort hij al tot de veteranen van de Nederlandse rapmuziek. In 1987 had hij een bijna-hit met de Engelstalige Milkshake Rap, totdat het hamburgerconcern McDonald's bezwaar maakte tegen het gebruik van hun herkenningsmelodie en het plaatje uit de handel moest worden genomen. Toen de Stichting Popmuziek Nederland de stand van zaken in de Nederrap inventariseerde op de elpee Rhythm & Rhyme (1988), was Extince van de partij met het verdienstelijke, maar nog sterk op Amerikaanse voorbeelden geënte Holland rocks the house. Datzelfde jaar stond hij voor het eerst op Noorderslag, naast toenmalige vaderlandse hiphop-pioniers als de meisjesgroep Charming Crew en Rude Boy van de Urban Dance Squad.

Aanvankelijk wilde Peter Kops drummer in een rockband worden, maar de eerste hiphop-hit Rapper's delight (1979) van de Sugarhill Gang bracht hem op andere gedachten. “Het pakte me meteen”, zegt hij enthousiast. “Het lag voor de hand om in het Engels te gaan rappen, maar voor mezelf en mijn vrienden deed ik het ook wel in het Nederlands. Ik was nog nooit op het idee gekomen om daar een plaat van te maken, totdat ik door de Osdorp Posse werd gevraagd voor een gastoptreden op hun cd. Daar heb ik enorm over getwijfeld, maar toen het nummer 'Turbo taal' uitkwam, werd ik overspoeld met positieve reacties. Dat gaf me zelfvertrouwen en inspiratie. De uitdaging was om een plaat te maken die weliswaar in het Nederlands gerapt wordt, maar die ook bij liefhebbers van Amerikaanse hiphop in de smaak zou vallen. Dat het zo'n succes zou worden, had ik niet verwacht.”

De naam Extince bedacht hij na een middag schuiven met de letters van het Scrabble-spel. “Strikt genomen is het niet eens een bestaand Engels woord, maar het klonk wel lekker en het stond goed als je het met een vette stift op de muur schreef.” De Osdorp Posse heeft het nodige aangezwengeld op het gebied van de Nederlandstalige rap, vindt Kops, hoewel hij zelf ook al eens op tv was verschenen met een stukje rap in zijn moerstaal. “Daarvóór hadden MC Miker G & DJ Sven al eens een versie van Kom van dat dak af van Peter Koelewijn gemaakt. In rapteksten is het gebruikelijk om op te scheppen dat je de eerste, de beste en de grootste bent. Dat doe ik ook wel, maar ik vind het vooral belangrijk dat er humor uit mijn muziek spreekt. Misschien is dat wel typisch Nederlands. Amerikanen sampelen James Brown en ik gebruik geluidsfragmenten uit de Fabeltjeskrant. Die scratches van meneer de Uil en juffrouw Ooievaar waren niet mijn idee, want daarmee kwam mijn producer DJ Knowhow aanzetten.”

Hoewel hij in het begin vooral beïnvloed werd door hiphop-grondleggers als Grandmaster Flash en Melle Mel, rekent Extince de in Spraakwater genoemde Drs. P tot zijn voorbeelden op het gebied van ritmische dichtkunst. “Ik ken lang niet alles van hem, maar wat ik gehoord heb raakte me recht in het hart. Zijn lyrics zijn heel sterk. Je hoort meteen dat je daar niet omheen kunt, dat het de échte shit is. Voor zo iemand heb ik het grootste respect.”

Overigens is het nog maar de vraag of de virtuoze liedjesmaker Heinz Polzer (Drs. P) gecharmeerd zal zijn van gedurfde rijmelarijen als:

“Hitgevoelig als Abba / flexibel als Barbapappa

Nederland is één en al oor / voor deze kletsmajoor

doorbreek jouw geslotenheid / met de openheid

van een diafragma / want je mag me

fans hebben alle kleuren van de regenboog/

Extince kwam en de kijk- en luistercijfers schoten omhoog''

Het vereist vakmanschap om een Nederlandse raptekst te verzinnen, vindt Kops. “Je hebt niet de beschikking over de clichés die in de Amerikaanse hiphop worden gebruikt. In feite is Nederlandstalige rap een nieuw gebied in de popmuziek, waar alles nog mogelijk is. Ik druk me poëtischer uit in mijn eigen taal. Bovendien verstaat het publiek me beter, zodat mijn persoonlijkheid beter tot recht komt. Soms zou je wensen dat er ondertitels geleverd werden bij zo'n heftige Amerikaanse raptekst. Rap staat dicht bij het leven en in Amerika heerst een heel ander leefklimaat. Ik weet niet of Nederlandstalige rap per definitie vriendelijker klinkt, maar een kreet als son-of-a-bitch zul je hier niet zo snel naar je hoofd geslingerd krijgen.”

    • Jan Vollaard