Napoleon van de Fide

Een staatsgreep moet snel gaan. Als hij na een dag niet geslaagd lijkt, is hij zeker mislukt. In bliksemtempo moeten de tegenstanders met steeds nieuwe voldongen feiten worden geconfronteerd. Als ze nog nauwelijks bekomen zijn van het schandaal dat de regeringsgebouwen door opstandelingen belegerd worden, moeten de televisiestations al bezet zijn. Als ze zich nog beraden over tegenmaatregelen, moeten de arrestatieteams al aan hun deur kloppen.

Ik had vorige week de snelheid van Iljoemzjinov, de nieuwe president van de wereldschaakbond, onderschat. Ik dacht dat zijn voorstel om de wereldkampioenschapsmatches af te schaffen nog maar een voorlopig plan was. Een soort discussiestuk. Naïeve gedachte. Discussiestukken horen niet bij de stijl van de nieuwe leider. Ze zouden zijn tempo te veel ophouden.

Van 20 tot 22 december was er in Singapore een vergadering van het bestuur van de FIDE. Reis-en verblijfskosten van alle bestuursleden door Iljoemzjinov persoonlijk betaald. De president vertelde wat hij de afgelopen weken gedaan had. In Moskou een marketing team opgezet om propaganda voor de FIDE te maken. Er was al een promotiefilmpje gemaakt, dat op CNN en op de Russische televisie vertoond zou worden. Contacten met BBC en CBS waren gelegd. Hij was bij Fischer geweest. In de maand sinds zijn benoeming had hij al 400.000 dollar in de FIDE geïnvesteerd. Hemelse muziek voor de bestuursleden. Mogen we straks blijven? vroegen ze. De president zei dat er eenheid nodig was. De bestuursleden knorden. De president zei dat de organisatie professioneel bestuurd zou moeten worden, door betaalde krachten. De bestuursleden kwijlden. De president zei dat hij hun prestaties de komende maanden zou evalueren en dan zou bepalen met welk team hij verder ging. De bestuursleden sprongen in de houding. Unaniem stemden ze in met het voorstel om het wereldkampioenschap voortaan de vorm van een knock-out toernooi te geven. Iljoemzjinov kondigde aan dat hij de komende maanden vijftig landen zou bezoeken. Ontmoetingen met de presidenten of premiers van Indonesië, Vietnam, Kenya, Frankrijk en Canada stonden al in de agenda.

Eerst naar Manila, samen met Campomanes. Op 28 december gaf Iljoemzjinov daar een persconferentie. Geen wereldkampioenschapsmatches meer. Fischer zou misschien aan het nieuwe toernooi meedoen. In ieder geval zou Fischer in april in Kalmukkië zijn huis in de vorm van een schaaktoren gaan bouwen, op het stuk land dat hij van Iljoemzjinov had gekregen. Het interzonale toernooi dat in april van dit jaar in Erevan, de hoofdstad van Armenië, zou plaatsvinden, werd simpelweg afgelast. Niks discussiestuk, voldongen feiten. De journalisten stonden versteld.

Wat vinden de Armeniërs ervan dat hun mooie toernooi zomaar in rook opgaat? Uit niets blijkt dat hun mening gevraagd is, evenmin als de mening van de deelnemers. Wat vinden Kasparov en Karpov ervan dat hun wereldkampioenschap getrivialiseerd wordt? Gemengde gevoelens waarschijnlijk. Ze zullen er tegen zijn. Maar misschien is de gedachte toch niet helemaal onaantrekkelijk, dat ze de laatste echte wereldkampioenen uit de schaakgeschiedenis zouden zijn.

Conflicten zijn onvermijdelijk, maar geld zal spreken, schrijft penningmeester Iclicki opgewekt in zijn verslag van de bestuursvergadering in Singapore. Het lijkt in ieder geval de bedoeling dat het luider zal spreken dan de schakers die aan de wedstrijden van de FIDE meedoen. Een van de besluiten van Singapore was, dat er voor die schakers een FIDE-Gedragscode zal worden ingesteld die binnenkort gepubliceerd wordt. Door ervaringen in het verleden kunnen wij vermoeden wat het belangrijkste onderdeel van die gedragscode zal zijn: een verbod om kritiek te hebben op de daden van het FIDE-bestuur.

Ach, je zou bijna vergeten dat er nog echt geschaakt wordt in de wereld. Tussen de toernooien van Groningen en Wijk aan Zee steken wij even de neus naar buiten om te kijken naar een bijzondere partij uit een korte match tussen Greenfeld en Kortchnoi, die in Beer Sheba, Israël gespeeld werd. Ik weet niet hoe die match is afgelopen, alleen dat het na drie partijen gelijk stond.

Wit Kortchnoi-zwart Greenfeld, derde partij.

1. c2-c4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 e7-e6 6. g2-g3 Dd8-b6 7. Pd4-b5 Pc6-e5 8. Lc1-f4 Nog steeds is Kortchnoi een onvermoeibaar onderzoeker. Dit is een fantastisch nieuwtje. Normaal is 8. Lg2. 8...Pf6-g4 9. e2-e3 Db6-c6 Volgens Geenfeld is 9...a6 beter. 10. h2-h3! Pe5-f3+ 11. Ke1-e2 Pg4-e5 12. b2-b3 g7-g5 13. Lf1-g2 g5xf4 14. e3xf4 a7-a6 15. f4xe5 a6xb5 16. Lg2xf3 Dc6-c5 17. Pc3xb5 Dc5xe5+ 18. Ke2-f1 Lf8-g7 19. Kf1-g2 Al deze complicaties had Kortchnoi al onderzocht, samen met de Israëlische grootmeester Har-Zvi, en in de partij had hij nog maar drie minuten nagedacht. Greenfeld 95 minuten. Die vindt overigens 19. a4 sterker. 19...De5xa1 20. Dd1xa1 Lg7xa1 21. Pb5-c7+ Ke8-d8 22. Pc7xa8 La1-d4 23. b3-b4 b7-b6 24. Th1-d1 e6-e5 25. a2-a4 Th8-g8 26. c4-c5 b6xc5 27. b4-b5 Tg8-g6 28. b5-b6 Tg6-f6 29. Td1-b1 c5-c4 30. b6-b7 Lc8xb7 31. Tb1xb7 d7-d5 Hij had 31...e4 moeten doen, met minstens remise. 32. Tb7-b8+ Kd8-d7 33. a4-a5 c4-c3 34. Lf3-g4+ Kd7-c6 35. f2-f4 c3-c2 36. a5-a6? Wit was nu waarschijnlijk ook in tijdnood. Noodzakelijk was 36. Tc8+ 36...Ld4-c5? Nu had zwart met 36...Kc5 37. Ld7 Tc6! kunnen winnen. 37. Tb8-c8+ Het slot van de partij is even scherp gepointeerd als het begin. 37...Kc6-b5 38. Pa8-c7+ Kb5-c4 39. Lg4-e2+ Kc4-b3 40. Pc7-e6! c2-c1D 41. Pe6xc5+ Kb3-a3 42. a6-a7 Tf6-a6 43. a7-a8D Zwart gaf op.

    • Hans Ree