De nieuwe Witte Dame moet kunstenaars en lezers dienen

De Witte Dame van Eindhoven krijgt een nieuwe bestemming. Burgers hebben zich sterk gemaakt voor behoud van het voormalige fabriekscomplex.

EINDHOVEN, 6 JAN. De Witte Dame werd in de jaren twintig gebouwd naar een ontwerp van architect D. Roosenburg. Hoe het voormalige fabrieksgebouw van Philips aan zijn naam komt is niet helemaal duidelijk. De een zag er de gestalte in van koningin Emma, een ander die van de Miss Blanche op de sigaretten van Philip Morris, die vroeger in Eindhoven werd gemaakt. Maar gezien de omvang valt ook te denken aan koningin Wilhelmina, zo robuust als ze in haar witte baksteen oprijst tegen het Eindhovense stadscentrum aan.

In 1998 moeten de ruim 40.000 vierkante meter zijn 'herontwikkeld'. De drie verantwoordelijke Eindhovense wethouders menen dat De Witte Dame “iets moet toevoegen aan de stad waarop we trots kunnen zijn; een spraakmakend centrum voor design, informatie en technologie.” De totale kosten bedragen 85 miljoen gulden, waarvan 21 miljoen moet komen uit de verschillende overheidspotten.

De herontwikkeling krijgt, als de gemeenteraad er op 5 februari mee akkoord gaat, een stimulans als de openbare bibliotheek er wordt gehuisvest. Dat voornemen werd gisteren bekendgemaakt. “Zonder bibliotheek zal het concept voor De Witte Dame er beduidend slechter uitzien”, werd gezegd.

Naast de bibliotheek komen in De Witte Dame - dat staat al vast - de Akademie voor industriële vormgeving, de ontwerpafdeling van Philips en ateliers voor kunstenaars. Op de ruimte tussen de gebouwen is een lichtplein gepland. De bedoeling is dat Philips daar de nieuwste snufjes op het gebied van openbare verlichting gaat tonen.

Philips zit, hoewel haar voormalige topman W. Dekker een groot pleitbezorger is van de herontwikkeling van De Witte Dame, niet in de VOF (vereniging onder firma) Ontwikkelingscombinatie De Witte Dame. Dekker was voorzitter van de stichting van Eindhovense burgers die zich inzette voor het behoud van het complex dat, zoals destijds in een rapport werd opgemerkt, “een bron dient te worden van leven en dynamiek”. In de VOF participeren elk voor 3,5 miljoen gulden de Akademie, een aannemer en een projectontwikkelaar en straks dus ook waarschijnlijk de gemeente via haar bibliotheek.

De bibliotheek kan, mits de raad ermee instemt, in De Witte Dame beschikken over 7.400 vierkante meter tegen een huurprijs van 125 gulden per vierkante meter. Die huurprijs zal gedurende dertig jaar niet veranderen. De bibliotheek, die nu in het Piazza-winkelcentrum zit, wordt 'multimediaal'.

De kosten voor de gemeente vallen wel een stuk hoger uit dan het bedrag van 225.000 gulden waarmee de raad vorig jaar akkoord ging. Toen waren de verhuizing en de vernieuwing van de inventaris niet meegerekend. Nu komen de totale jaarlijkse lasten uit op 468.000 gulden. Daarnaast wordt de raad voor 1998 en 1999 nog eens jaarlijks 300.000 gulden gevraagd. Wethouder W. van Zon van onder meer cultuur: “Als je iets doet, moet je het niet half maar goed doen.”

De Eindhovense bibliotheek behoort tot de bibliotheken in Nederland met de hoogste lezersdichtheid. Per jaar komen er 1 miljoen bezoekers. In de nieuwe situatie zal zij naar de verwachting van de wethouders gaan behoren tot “een van de beste bibliotheken van Europa”. Ze denken dat het politieke draagvlak voor het voorstel groot zal zijn. “Het wordt voluit gedragen door de wethouders van de vijf in het college van B en W vertegenwoordigde partijen en we hebben ons er”, aldus de PvdA-wethouder N. van der Spek, “in onze acherbannen terdege van vergewist dat het goed zal vallen”.

Enige omzichtigheid op het gebied van culturele voorzieningen in de Lichtstad is op zijn plaats. Bij de bouw van het Muziekcentrum moest de gemeentelijke last herhaaldelijk worden opgeschroefd en de verbouw van het Van Abbemuseum heeft nog altijd heel wat voeten in de aarde doordat Eindhovense burgers zich blijven verzetten tegen het bestaande ontwerp. Daar staat tegenover dat de gemeente in redelijk goeden doen is sinds gisteren bekend werd dat op de begroting over 1995 een voordelig saldo staat van 19,2 miljoen gulden. Wethouder A. Scherf van financiën: “Een deel van die meevaller zou ter dekking kunnen dienen van dit bibliotheekproject.”