Dawkins

Prof. A.J. Dunning omlijst zijn bespreking van River out of Eden. A Darwinian view of life (boekenbijlage 23 december) met opmerkingen, die buiten het darwinistische raam van het door hem besproken boek van de bioloog Richard Dawkins vallen. Maar wat zich buiten dit kader bevindt, rekent Dunning tot de sfeer van de onwetenheid of 'van hoop en verwachting tegen beter weten in'. Binnen het kader van de darwinistische revolutie zijn volgens Dawkins nu alle witte vlekken van kleur voorzien, dankzij de moderne genetica, het sluitstuk van de evolutietheorie.

De moderne wetenschap reduceert ingewikkelde verschijnselen tot kleinere, verklaarbare modellen. Wie hiertegen het bezwaar voelt opkomen, dat het veld van onderzoek daardoor verdacht veel op een Procrustesbed begint te lijken, moet maar bedenken, dat deze werkwijze met Darwins evolutieleer in overeensteming is. Zij laat immers zien hoe door selectie en variatie uit een simpel begin onze schone en diverse biologische wereld is ontstaan. Dat die ontwikkeling miljoenen jaren heeft geduurd, is een dogma, dat niemand mag weerspreken, ook al is iemand erbij geweest. Getuigen en verificatie zijn blijkaar alleen vereist buiten de lijst van het darwinistische schilderij. Zo beschermt deze negentiende-eeuwse mythe zich tegen kritiek van buitenstaanders.

Tegen de aanmatiging van de vakgeleerde liet Nietzsche in zijn Fröhliche Wissenschaft (349) een krachtig protest horen. Het darwinisme gaat volgens hem ten onrechte van een strijd om het bestaan uit. In de natuur heerst helemaal geen noodtoestand, maar er is overvloed. De strijd die er heerst, gaat om de uitoefening van de macht. Die is sterker dan de wil om te leven in de zelfhandhaving. Want er zijn vele situaties in het leven waarin het leven de ondergang kiest, gedreven door de wil tot macht. Voor de eenzijdige darwinistische kijk op het bestaan geeft Nietzsche een 'genetische' verklaring. De Engelse darwinisten zijn van arme en geringe afkomst en kenden daardoor de strijd om het bestaan uit eigen ervaring. Deze uitzonderingspositie laten zij echter onverkort voor het gehele leven gelden. Zo wordt de uitzondering regel en de evolutiueleer van een biologische theorie een wereldbeschouwing.

    • Dr. L. Engelfriet