Censuur

Van Jeu Sprengers was het algemeen bekend: man met missie. Iedereen in zijn omgeving moet zich warm en gelukkig voelen. Een beetje dronken zijn mag ook, als het maar op de goeie manier gebeurt, in verlangen naar God en de medemens. En: met de hoed in de hand. Er moet in alle omstandigheden respect zijn voor de hooggezetenen.

De wereld van Jos Staatsen is anders. Een oase. Wandelen. Vermolmde knotwilgen in de wind. IJs. Zwart ijs dat nog nooit heeft gesproken. Staatsen is als rayonhoofd geboren. Een leven in dienst van integriteit, mededogen en tot historische kunstschatten verheven ijsschotsen. Een oogopslag van Jos en je weet: het zal nooit meer dooien. Hij heeft thuis een prachtige ijsvloer liggen waarop hij ook op deze oudejaarsavond een dansje waagde. Mevrouw in de ene hand, een oude Cognac in de andere. Deze Friese autochtoon weet wat het leven te bieden heeft.

Edoch. Nu weten we dat achter het nobele rayonhoofd een lid van Opus Dei schuilgaat. Of van de Orde van Malta. In ieder geval een infrawezen met hogere bedoelingen. Het was wel een schok. Vooral omdat je in dat open, winterse gezicht, geplamuurd met de vriendelijkheid die eigen is aan dragers van doucheslippers, niet de begeerte naar censuur verwacht. Jos Staatsen stond altijd voor de slachtofferrol. De media mochten vrolijk over hem heenwalsen - hij bleef superieur in het lijden. Nooit een weerwoord, nooit een vertrokken spier. IJs, tot in de dood.

Het was allemaal schijn. Staatsen slaat nu terug. Het KNVB-bidbook, met de spelregels voor uitzending van competitie- en bekervoetbal, eist dat de omroepen waarborgen geven voor een positief imago van het voetbal. (Lees van de KNVB.) En alsof dat de journalistieke vrijheid nog niet genoeg aantast willen de censuurmeesters van Zeist in elk programma de sponsornaam van wedstrijden en competities vermeld zien. De programma's moeten bovendien exclusief aan voetbal gewijd zijn, met een apart decor en een aparte leader. Als er per ongeluk een korfballer door de studio loopt, is er sprake van contractbreuk.

De omroepen staan voor de keuze: liegen of sterven. Daar hebben wel meer mensen last van, maar als voorzichtige democraat kijk ik er toch van op dat een stelletje golfspelers met vlinderstrik het lef heeft om dodelijke informatielijnen uit te zetten, dan nog in naam van een bal. Als er morgen weer overstromingsgevaar in het land is, wil ik - journalistieke vrijheid of niet - graag een stapje opzij zetten. Het leven gaat voor. Maar de eis van de KNVB om Studio Sport te laten presenteren door Han Reiziger, die de kunst van het zwijgen heeft uitgevonden, of door Hans Kazan, of door Jos Brink gaat me te ver. En Hans Kraaij op zijn punaise zien draaien met kaarslicht in de ogen en palmtakjes in de hand is niet meer om aan te zien.

Waarom de KNVB het voetbal nog alleen aan charmezangers wil uitbesteden is mij niet geheel duidelijk. Ik kan me niet herinneren dat Kees Jansma de voorbije tien jaar één smakeloos grapje heeft gemaakt over de wedstrijd NAC-RKC. Of over Guus Hiddink. Of over Theo Aalbers. Schimpen en schampen is er bij de NOS al lang niet meer bij. De gouvernementele omslag van Mart Smeets heeft Nico Scholten nooit over zijn hart gekregen. Het gaat er bij Studio Sport zo positief aan toe dat Whitney Houston zich dood zou schrikken van deze sprookjeswereld.

Wat bezielt de Caligula's van Zeist? Lijden ze aan Wimbledon-koorts? Ik hoor Han Reiziger bij een elleboogstoot van Jan Wouters al mompelen: ongelukkig strelinkje. Een gebroken kuitbeen, het Gorter-vingertje, bloedneus, verbrijzelde meniscus, ineengestorte arbiter, knietje van de keeper, tackle, oerwoudgeluiden, vuurwerk, de dodensprong van Van Gaal, niets van dit alles is straks op de Nederlandse velden nog te horen en te zien. Rode kaart? Bestaat alleen in het buitenland. Zie ik daar een bobo voortijdig vervellen? Doodstraf. Hup Holland hup: Ajax, Feyenoord en PSV waggelen broederlijk en gezapig door het paradijs dat ze in Zeist hebben verzonnen.

Zeist? Nu weet ik het zeker: alles wat zich in Nederland teruggetrokken heeft in de bossen deugt niet.