Afwijzing Lubbers belast relatie met VS

DEN HAAG, 6 JAN. De Amerikaanse afwijzing van oud-premier Lubbers voor de functie van secretaris-generaal van de NAVO, vorig jaar november, belast nog steeds de diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en de Verenigde Staten.

Minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) heeft de kwestie nog niet uitgesproken met zijn Amerikaanse ambtgenoot, Warren Christopher. Van Mierlo accepteert diens verklaring voor de afwijzing nog steeds niet.

Dit blijkt uit een reconstructie van de mislukte kandidatuur van Lubbers vandaag in deze krant. “De zaak is nog steeds niet opgehelderd”, zegt Van Mierlo. “Ik heb nog altijd geen nadere informatie over de echte gronden.”

De minister heeft op 4 en 8 november van Christopher slechts summier de bezwaren tegen Lubbers gehoord. Daarna heeft hij de Amerikaan nog wel ontmoet, maar niet meer over de zaak gesproken. “Die gelegenheid is niet door mij gezocht noch door hem. Het zal ongetwijfeld nog een keer ter sprake komen”, aldus Van Mierlo. Een Amerikaanse regeringswoordvoerder zegt: “Wij zouden de schade graag herstellen om de goede relatie met Nederland te kunnen voortzetten.”

De Amerikaanse regering heeft na Lubbers' 'sollicitatiegesprek' op 2 november geprobeerd de Nederlandse regering te waarschuwen dat Washington nog geen keus had gemaakt. Plaatsvervangend onderminister Kornblum heeft toen de Nederlandse ambassadeur in Washington, Jacobovits de Szeged, gebeld. Kornblum had de bedoeling de Nederlandse regering, die Lubbers een dag later officieel kandidaat ging stellen, af te remmen.

De Nederlandse ambassadeur - evenals de aanwezige Lubbers en NAVO-ambassadeur Veenendaal - vatten het telefoontje op als een formaliteit. Zij beschouwden het als een bevestiging van hun optimisme en dachten dat er een redelijke zekerheid was dat Lubbers secretaris-generaal van de NAVO zou worden. Uit de reconstructie blijkt dat minister Van Mierlo nooit rechtstreeks aan zijn ambtgenoot Christopher heeft gevraagd of de VS Lubbers wel zouden steunen. Eén dag na de officiële kandidaatstelling liet Christopher aan Van Mierlo weten ernstige problemen met de kandidatuur te hebben.

Volgens een aanwezige Amerikaanse regeringsfunctionaris bleek Lubbers in het 'sollicitatiegesprek' “gewoon niet goed op de hoogte van belangrijke NAVO-kwesties”. “Hij was vaag. Ik weet dat hij een jaar of tien premier van Nederland is geweest, maar hij maakte niet de indruk een krachtige leider te zijn.”

Van Mierlo heeft bij de kandidaatstelling ook rekening gehouden met mogelijke speculaties over de Koeweit-affaire. Lubbers heeft de regering medio oktober aangeboden de plaats van Europees commissaris Van den Broek over te nemen, zodat deze secretaris-generaal van de NAVO kon worden. De regering achtte deze ruil politiek onhaalbaar.