Dankbaar voor televisieverstrooiing

Een jaar geleden beleed Herman Vuijsje in een sociaal-wetenschappelijk magazine zijn vreugde omdat hij eigenlijk een opgaaf had gevonden waarmee hij zijn oude wens om 'leunstoelsocioloog' te worden kon vervullen: hij beluisterde 06-nummers om zich een beeld te vormen van de verbale kwaliteiten van mannen op vrijersvoeten. Het zij gezegd, Vuijsje kwam al luistervinkend tot de conclusie dat de Nederlandse minnaar een hork is.

Had ik maar een goed motief om mijn stoutigheid te verontschuldigen. Het zit zo: ik kijk elke avond naar The Bold and the Beautiful, en dat al sinds vijf jaar. Ik stel er geen afspraken voor uit, maar wel het eten. Ik zeg mijn vakantie niet af, maar zoek achteraf wel compensatie op de Belgische zender, die enkele tientallen afleveringen van Mooi en Meedogenloos, zoals het daar heet, achterloopt. Er zijn dus perioden dat ik 2x een half uur per dag aan soap kwijt ben. Dat ik er ooit aan begon laat zich nog wel verklaren door de verdrietige omstandigheden waarin ik toen verkeerde. Met diepe gevoelens van dankbaarheid durf ik te beweren dat televisieverstrooiing meer mensen van gevaarlijke gedachten weerhoudt dan de hele psychotherapie bij mekaar. Eenmaal aan de betere hand zou je echter van zo'n medicijn afstand moeten doen. Maar nee, te laat, hooked. Zou analyse van de drug uitkomst bieden?

Nu ik zo rond voor mijn zwakte ben uitgekomen wil de lezer hopelijk wel toegeven dat hij niet onbekend is met de beeldroman van het Californische couture-huis Forrester. De episodes volgen de verschuivingen in de liefdes- en zakenrelaties van een aantal knappe jongeheren en -dames, die bovenal een stevige oedipale relatie met hun bazige moeders en beminnelijke vaders onderhouden. De kern van het gezelschap, bestaande uit de familie Forrester en de clan van de concurrerende modefirma Spectra, is over de jaren min of meer gelijk gebleven. Een enkele maal dropt de schepper van de saga een verzwegen dochter of halfzus ex machina op het toneel, die een korte golf van seks en geweld door het verhaal jaagt, en de herinnering aan een oerzonde doet opleven. Voor het overige bestaat de cast voornamelijk uit ambitieuze dames die een rondedans maken door de bedden van de modehuizen, van zoon naar vader en weer terug. De intrige van Mooi en Meedogenloos is een eeuwige strijd om de gunst. Dat klinkt opwindender dan het is, omdat de seksualiteit zich tot suggestie beperkt, maar vooral omdat er nooit een beslissing valt in die strijd. De hoogtepunten zijn zoals gezegd veelal de vrucht van onwaarschijnlijke kunstgrepen, en de hoofdzaak van het acteerwerk is vastomlijnd en voorspelbaar. Maar op de stijve maskers van 'goede vader', 'heksenmoeder', 'playboy' en 'weesmeisje' tovert een carrousel van kleine verrassinkjes en coïncidenties een stroom van wisselvallige gevoelens. Rondslingerende brieven, halfgesloten deuren, versprekingen, ongelukken en duizenden andere uitglijders zorgen om de haverklap voor onberaden liefdes- of oorlogsverklaringen. Romantische onnozelheid wordt in zo'n hoog tempo verdrongen door slinkse streken dat de toeschouwer ook geen duurzame voorkeur voor 'brave broer' of 'dappere dochter' kan ontwikkelen. Elk ogenblik kunnen alle dierbare goede of slechte eigenschappen van een personage in hun tegendeel verkeren.

Het is niet moeilijk nog meer zwakke punten in de serie te ontdekken, van de bordkartonnen locaties tot de dubbele moraal over 'family' die de ouders te berde brengen vlak voor ze hun kroost weer een loer draaien. De moeilijkheid is dat dat verdomde opportunisme niets aan mijn nieuwsgierigheid verandert. Erger nog, speelt die eeuwige dreun, opgetuigd met die kleine kantelingen van elke aflevering, niet juist in op een verlangen naar perfectie dat nooit ingelost wil worden? 'Minimal music', en vele andere popart-verschijnselen, appeleren aan een hunkering naar een bevrediging die helaas, gelukkig, nooit komt. Al die grillen en zwenkingen geven de kijker de gelegenheid om romances door te lopen alsof het om een catalogus van sweaters en broeken gaat waar 'dit het heel leuk met dat zou doen, maar natuurlijk ook goed daarbij zou passen'. Nooit te hoeven kiezen, altijd je mogen bedenken, zou dat geen feest zijn? Bevrijd van de emotionele zwaartekracht! Maar natuurlijk zit ik ook te hopen dat het vastloopt, dat geen list of laag meer te bedenken valt om Eric bij Stephanie vandaan te houden, en Brooke van Ridge los te weken. Kaleidoscoop in scherven. De makers van Mooi en Meedogenloos zijn evenwel net zo inventief als smakeloos. Op de bijsluiter kan dus: 'Voor wie er zwaar aan tilt. Schenkt aangename dagdromen, getemperd door gevoelens van ergernis en superioriteit, en kan daarom zonder gevaar langdurig gebruikt worden'.

    • Samuel de Lange